SpaceX Starship kemasini havoda tutib olish tizimini sinovdan o'tkazadi
SpaceX kompaniyasi koinotni zabt etish tarixida yangi sahifa ochishi kutilayotgan Starship dasturining eng murakkab va masʼuliyatli bosqichlaridan biriga yaqinlashmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Kompaniya muhandislari kosmik kema korpusini bevosita uchirish minorasining mexanik tutqichlari yordamida havo oqimida tutib olish tizimini sinovdan oʻtkazishga jiddiy hozirlik koʻrmoqda. Ushbu texnologiyaning muvaffaqiyatli tatbiq etilishi butun raketa tizimini toʻliq koʻp martalik foydalanish rejimiga oʻtkazish yoʻlidagi hal qiluvchi qadam boʻlib xizmat qiladi.
Mutaxassislarning maʼlum qilishicha, navbatdagi oʻn toʻrtinchi sinov parvozi ushbu murakkab jarayon oldidan soʻnggi tayyorgarlik vazifasini oʻtaydi. Agar barcha texnik koʻrsatkichlar reja asosida kechsa, oʻn beshinchi parvoz vaqtida SpaceX Starship kemasini start maydonchasiga qaytarib, uning maxsus mexanik qoʻllari yordamida tutib olishga urinib koʻradi.
Mazkur uslub avvalroq Super Heavy deb nomlanuvchi birinchi bosqich tezlatkichini qaytarib olish jarayonida ham qoʻllanilgan edi. Texnik imkoniyatlar va muvaffaqiyat ehtimoli Kompaniya rahbari Ilon Maskning hisob-kitoblariga koʻra, Starship kemasini birinchi urinishdayoq minoraning mexanik manipulyatorlari yordamida muvaffaqiyatli tutib qolish ehtimoli ellik-oltmish foiz atrofida baholanmoqda.
Taʼkidlanishicha, avvalgi sinovlarning birida kema Yerga shu qadar yuqori aniqlik bilan qaytganki, agar oʻsha vaqtda tegishli texnik infratuzilma tayyor boʻlganida, uni oʻsha zahotiyoq ushlab qolish imkoniyati mavjud boʻlar edi. Shuningdek, SpaceX jamoasi oldiga qoʻyilgan yana bir ulkan maqsad — ilgari fazoga chiqib qaytgan Starship va Super Heavy apparatlarini qayta uchirishdan iborat.
Kompaniya bunday sinovlarni 2026-yilning yakuni yoki 2027-yilning boshlarida oʻtkazishni rejalashtirmoqda. Soha mutaxassislari aynan 2027-yilni toʻliq koʻp martalik foydalanish va muntazam tezkor parvozlarga erishish davri boʻlishini taxmin qilishmoqda.
Koʻp martalik tizimning afzalliklari Anʼanaviy Falcon 9 raketalaridan farqli oʻlaroq, Starship loyihasida nafaqat birinchi tezlatkich, balki asosiy kosmik kemaning oʻzi ham qayta tiklanishi va qayta uchirilishi koʻzda tutilgan. Bunda texnikani shunchaki Yerga qaytarish emas, balki uni yoʻlovchi samolyotlari kabi qisqa muddatli texnik koʻrikdan soʻng, minimal xarajatlar bilan yana fazoga chiqarish nazarda tutilgan.
Ikkala bosqichning tezkor qayta ishlatilishi Yer orbitasiga yuk tashish tannarxini keskin kamaytirish imkonini beradi. Kelgusida SpaceX ushbu texnologiyaga tayanib, Oy va Mars sayyoralari sari keng koʻlamli hamda uzoq muddatli kosmik missiyalarni amalga oshirishni maqsad qilgan.
Biroq, bu rejalarning amalga oshishi uchun avvalo kemaning xavfsiz tarzda tutilishi va texnik holati saqlanib qolishi amalda toʻliq isbotlanishi lozim.
