Dunyo bo'ylab milliardlab Android qurilmalar kiberhujumlar xavfi ostida qoldi
Dunyo bo‘ylab faol foydalanilayotgan Android qurilmalarning deyarli yarmi Google kompaniyasining muntazam xavfsizlik yangilanishlarini olmaydigan operatsion tizim versiyalarida ishlamoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Tahlillarga ko‘ra, gap 1,5 milliarddan ortiq smartfon va boshqa texnik vositalar haqida ketmoqda, bu esa raqamli xavfsizlik borasida jiddiy xavotirlarni keltirib chiqaradi. Eskirgan dasturiy ta’minotga ega qurilmalar yangi turdagi kiberhujumlar va tizimli zaifliklar oldida himoyasiz qolishi mumkin.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, Android 14 va undan yangi versiyalar bozordagi barcha faol qurilmalarning taxminan 56,7 foizini tashkil qiladi. Shu bilan birga, Android 13 tizimi 14,75 foiz, Android 12 versiyasi 10,07 foiz, Android 11 esa 8,31 foiz ulushga ega.
Qolgan qismi esa yanada eskirgan operatsion tizimlar hissasiga to‘g‘ri keladi. Bu shuni anglatadiki, millionlab foydalanuvchilar o‘z qurilmalarida ishlab chiqaruvchi tomonidan taqdim etiladigan rasmiy himoya qatlamidan mahrum bo‘lgan.
Global ko‘lam va eskirish jarayoni 1,5 milliard qurilma haqidagi baholash taxminiy bo‘lib, u dunyo bo‘ylab 3,9 milliard faol Android qurilmalari mavjudligi haqidagi ma’lumotlarga asoslanadi. Hatto eng konservativ ko‘rsatkichlar hisobga olinsa ham, eskirgan versiyalardagi smartfonlar soni 1,3 milliarddan kam emas.
2026-yil bahoridan boshlab Android 13 tizimi asosiy yangilanishlar siklidan chiqib ketdi. Hozirda Google faqat eng so‘nggi versiyalar uchun muntazam tuzatishlar chiqarmoqda, bu esa eski modeldagi telefon egalarini xavf ostida qoldiradi.
Operatsion tizim versiyasi eskirishi bilan muammolar bosqichma-bosqich yig‘ilib boradi. Yangi zaifliklar aniqlanishi bilan ularning ayrimlari tizim darajasida endi bartaraf etilmaydi.
Xavfsizlik byulletenlarida muntazam ravishda tanqidiy kamchiliklar qayd etib boriladi. Bunday zaifliklar orqali buzg‘unchilar foydalanuvchining ruxsatisiz qurilmaga chetdan kod yuborishi yoki shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlashi mumkin.
Himoya mexanizmlari va cheklovlar Shuni ta’kidlash joizki, eskirgan smartfonlar butunlay himoyasiz qolmaydi. Google kompaniyasi maxsus xizmatlar orqali ayrim tizimli komponentlarni, jumladan, tarmoq va multimedia qismlarini yangilab turish imkoniyatiga ega.
Biroq, bu mexanizm to‘laqonli xavfsizlik yamoqlarining o‘rnini bosa olmaydi. Operatsion tizim yadrosi, drayverlar va ishlab chiqaruvchining maxsus dasturlari faqat to‘liq yangilanish orqali tuzatiladi.
Google Play Protect xizmati ilovalarni tekshirib, zararli dasturlarni aniqlashga yordam beradi. Ammo u tizimning o‘zidagi ichki zaifliklarni bartaraf etishga qodir emas.
Shu sababli, mutaxassislar foydalanuvchilarga shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash uchun imkon qadar yangi versiyadagi dasturiy ta’minotga ega qurilmalardan foydalanishni tavsiya etmoqdalar. Eskirgan qurilmalarda esa shubhali havolalarga kirmaslik va faqat ishonchli manbalardan foydalanish lozim.
