AQSh koinot sohasida yangi xalqaro hamkorlik dasturini e'lon qildi
Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat kotibi Marko Rubio Peruning Lima shahrida oʻtkazilgan uchrashuvda koinot sohasidagi yangi hamkorlik tashabbusi – Space Catalyst Partnership (SCP) dasturi ishga tushirilganini eʼlon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur loyiha xorijiy davlatlar va ularning kosmik agentliklariga AQShning fuqarolik hamda tijorat kosmik sektoriga kirish imkoniyatini taqdim etadi. Dasturning asosiy maqsadi xalqaro aloqalarni mustahkamlash bilan birga, Amerika kosmik texnologiyalari va sanoati uchun jahon bozorida yangi istiqbollarni ochishdan iborat.
Ushbu tashabbus doirasidagi ilk loyiha ikki yilga moʻljallangan boʻlib, uning umumiy qiymati 6,5 million dollarni tashkil etadi. Mazkur mablagʻlar Peru janubidagi olis va yetib borish qiyin boʻlgan qishloq hududlarini zamonaviy sunʼiy yoʻldosh internet tarmogʻiga ulashga yoʻnaltiriladi.
Hozircha ushbu hududlarda yuqori tezlikdagi aloqa xizmatlarini aynan qaysi Amerika kompaniyasi taqdim etishi ochiqlanmagan boʻlsa-da, bu loyiha mintaqaning raqamli infratuzilmasini rivojlantirishda muhim bosqich boʻlishi kutilmoqda. Hamkorlik shartlari va strategik yondashuv Space Catalyst Partnership dasturida ishtirok etish uchun aniq talablar belgilangan.
Unga koʻra, faqatgina Artemis kelishuvlarini imzolagan davlatlargina ushbu dastur doirasidagi imkoniyatlardan foydalanishi mumkin. Peru 2024-yilda mazkur bitimga rasman qoʻshilib, uning 41-aʼzosiga aylangan edi.
Aynan shu omil mamlakatning yangi kosmik sheriklik loyihasining birinchi manziliga aylanishini taʼminladi. Davlat departamenti vakillarining qayd etishicha, ushbu dastur idora tarixida ilk bor xorijiy yordam mablagʻlarini Amerika kosmik sanoati manfaatlariga xizmat qiladigan loyihalarga yoʻnaltirayotgani bilan ajralib turadi.
Bu esa davlat siyosati va xususiy sektor imkoniyatlarini oʻzaro uygʻunlashtirish orqali koinotni tadqiq etishda yangi modelni shakllantiradi. Geosiyosiy raqobat va moliyaviy mexanizmlar Hozircha dasturning umumiy byudjeti toʻliq shakllantirilmagan.
Davlat departamenti kelgusida har bir alohida loyiha uchun AQSh Kongressi bilan kelishilgan holda turli tashqi yordam manbalarini jalb qilishni rejalashtirgan. Shuningdek, barcha jarayonlar NASA bilan yaqin hamkorlikda amalga oshirilishi alohida taʼkidlanmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, ushbu tashabbus Lotin Amerikasi mintaqasida Xitoyning kosmik taʼsiri kuchayib borayotgan bir sharoitda oʻta muhim ahamiyatga ega. Xitoy allaqachon mintaqada bir qator yirik loyihalarni, jumladan, Argentina hududida uzoq kosmik aloqa stansiyasini barpo etgan.
Vashington esa cheklovlar qoʻyish oʻrniga, yuqori sifatli texnologiyalar va ishonchli standartlar orqali raqobat qilishni afzal koʻrmoqda. Dastur ishtirokchilariga boshqa davlatlar bilan hamkorlik qilish taqiqlanmagan, biroq AQSh taklif etayotgan yechimlar jozibadorligi bilan ajralib turishi koʻzda tutilgan.
