Oy sirtida so'nggi yillardagi eng yirik krater aniqlandi
Amerika Qo'shma Shtatlarining Oyni tadqiq qilish apparati tomonidan olingan suratlar tahlil qilinganda, Yer yo'ldoshi sirtida so'nggi yillarda yuz bergan eng yirik to'qnashuv natijasida hosil bo'lgan krater aniqlandi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Diametri 222 metrni tashkil etuvchi ushbu ulkan chuqurlik Quyosh tizimida so'nggi davrlarda qayd etilgan eng yirik zarba izlaridan biri hisoblanadi. Mutaxassislarning xulosasiga ko'ra, mazkur obyekt taxminan ikki yil avval, aniqrog'i 2024-yilning bahor oylarida ulkan samoviy jismning Oy sirtiga urilishi natijasida yuzaga kelgan.
Tadqiqotchilar kosmik apparatning o'ta keng burchakli kamerasi yordamida olingan turli yillardagi tasvirlarni o'zaro solishtirish orqali ushbu yangilikni kashf etdilar. Avvalgi suratlarda bo'sh bo'lgan hududda to'satdan ulkan o'zgarish paydo bo'lishi olimlarning e'tiborini tortdi.
Ma'lumotlarni yanada aniqlashtirish maqsadida yuqori aniqlikdagi tor burchakli kameralar yordamida qo'shimcha kadrlar olindi va hududning geologik holati batafsil o'rganildi. Ilmiy kashfiyotning ahamiyati va noyobligi Olimlarning ta'kidlashicha, bunday ko'lamdagi kosmik hodisalar Yer yo'ldoshida juda kamdan-kam hollarda kuzatiladi.
Mavjud matematik hisob-kitoblar shuni ko'rsatadiki, diametri 200 metrdan oshaydigan kraterlarning hosil bo'lishi o'rtacha har 132 yilda bir marta sodir bo'lishi mumkin. Shu sababli, ushbu topilma zamonaviy astronomiya va kosmonavtika uchun favqulodda ahamiyatga ega bo'lib, zarba jarayonlarini o'rganuvchi ilmiy modellarni yangilash imkonini beradi.
Yangi kraterning paydo bo'lishi atrof-muhit geologiyasiga ham sezilarli ta'sir ko'rsatgan. Zarba natijasida Oy tuprog'ining ostki qatlamlari sirtga otilib chiqqan bo'lib, bu olimlarga yo'ldoshning ichki tarkibini masofadan turib tahlil qilish uchun qulay sharoit yaratdi.
Mazkur hodisa samoviy jismlarning o'zaro to'qnashish dinamikasini tushunishda yangi sahifa ochmoqda. Oy sirtidagi umumiy holat Umuman olganda, Oy sirti doimiy ravishda turli o'lchamdagi meteoritlar va kosmik bo'laklar zarbasiga uchrab turadi.
Hozirgi kunda o'tkazilgan tadqiqotlar natijasida Yerning tabiiy yo'ldoshida diametri 1 kilometrdan 20 kilometrgacha bo'lgan 5 mingga yaqin yirik kraterlar ro'yxatga olingan. Bu ko'rsatkich Oyning milliardlab yillar davomida kuchli kosmik bombardimonga uchraganidan dalolat beradi.
Kichikroq hajmdagi tuzilmalar soni esa ancha ko'p. Xususan, diametri 10 metrdan 1 kilometrgacha bo'lgan millionga yaqin kraterlar mavjudligi aniqlangan.
O'lchami 10 metrdan kichik bo'lgan mayda chuqurliklar soni esa taxminan 1 milliardga yetishi taxmin qilinmoqda. Yangi topilgan 222 metrli krater esa o'zining hajmi va "yoshligi" bilan zamonaviy ilm-fan uchun eng qiziqarli obyektlardan biriga aylandi.
