Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Mars sayyorasidagi ulkan qoyalar va noyob tizmalar tasvirga olindi

Texnologiya
19
Mars sayyorasidagi ulkan qoyalar va noyob tizmalar tasvirga olindi
Yevropa kosmik agentligining Mars Express apparati Mars sayyorasining janubiy qutbi yaqinida joylashgan o‘ta noyob va o‘ziga xos hududni yuqori aniqlikdagi maxsus kamera yordamida tasvirga oldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Olingan suratlarda balandligi bir kilometrdan oshadigan ulkan qoyalar va yuzlab kilometrga cho‘zilgan zinapoyasimon tizmalar yaqqol namoyon bo‘lgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ushbu hudud sayyoraning geologik o‘tmishi va iqlimiy xususiyatlarini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega.

Olingan tasvirlarda Mars uchun odatiy bo‘lmagan purpur va pushti ranglar ko‘zga tashlanadi. Mutaxassislarning tushuntirishicha, bu holat sirtning haqiqiy rangi emas, balki tonggi quyosh nurlari, atmosferadagi chang zarrachalari hamda tuproq yuzasidagi qirovning o‘zaro ta’siri natijasida hosil bo‘lgan optik hodisadir.

Bunday ranglar uyg‘unligi sayyora tabiatining naqadar murakkab va jozibador ekanini yana bir bor isbotlaydi. Thyles Rupes qoyalarining tuzilishi Suratdagi to‘q rangli hududlar va Thyles Rupes deb ataluvchi qoyali tizmaning rangi tarkibidagi magniy hamda temirga boy minerallar bilan bog‘liq.

Xususan, bu yerda vulqon otilishlari natijasida hosil bo‘lgan olivin va piroksen kabi jinslar mavjud. Yorqinroq qismlar esa qattiq holatdagi karbonat angidrid, ya’ni quruq muz qatlamlari bilan qoplangan.

Ushbu muzliklar hatto janubiy yarimsharda bahor kelgan vaqtda ham erimay, o‘z holatini saqlab qoladi. Kadrning pastki qismida Marsning janubiy qutbiy muz qatlamining bir bo‘lagi bo‘lgan ulkan muzlikni ko‘rish mumkin.

Och havorang tusdagi bunday qatlamlar asosan qum tepaliklari va kraterlar ichida to‘planib qolgan. Bu esa sayyorada mavsumiy o‘zgarishlar davomida moddalarning qanday almashishini kuzatish imkonini beradi.

Geologik jarayonlar va tarixiy o‘zgarishlar Olimlarning fikricha, Thyles Rupes tizmasi tektonik harakatlar natijasida yuzaga kelgan. Taxminlarga ko‘ra, milliardlab yillar avval Marsning ichki qismi sovib, sayyora hajmi qisqara boshlaganida, uning qobig‘i deformatsiyaga uchragan.

Natijada ayrim qatlamlar yuqoriga ko‘tarilib, ulkan burmalarni hosil qilgan. Hozirgi kunda Marsda bunday faol tektonik jarayonlar kuzatilmaydi, biroq qadimiy izlar saqlanib qolgan.

Shuningdek, suratlarda turli yo‘nalishdagi shamollar ta’sirida shakllangan qumtepaliklarni ham ko‘rish mumkin. Mars Express apparati 2003-yildan buyon Qizil sayyora atrofida aylanib, uning yuzasini rangli va uch o‘lchovli formatda xaritalashtirib kelmoqda.

Ushbu missiya Mars yuzasi faqat qizil rangdan iborat emasligini, balki u yerda vulqon qumlari, loylar va muz qatlamlari kabi rang-barang unsurlar mavjudligini ko‘rsatib berdi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026