NASA mustaqil ishlovchi robotlarni Oy yuzasiga yuborishga tayyorlanmoqda
NASA kosmik agentligi Yerdan turib toʻgʻridan-toʻgʻri boshqaruvni talab qilmaydigan, Oy yuzasini oʻzaro hamkorlikda oʻrganuvchi CADRE loyihasini amalga oshirishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu innovatsion missiya doirasida uchta mustaqil harakatlanuvchi robot 2026-yilda Yerning tabiiy yoʻldoshiga yuboriladi va ular inson aralashuvisiz ilmiy vazifalarni bajaradi. Loyihaning asosiy maqsadi bir nechta apparatlarning sunʼiy intellekt hamda oʻzaro aloqa yordamida, Yerdagi mutaxassislarning doimiy buyruqlarisiz muvofiqlashgan holda ishlash imkoniyatlarini sinovdan oʻtkazishdir.
Yangi missiya doirasidagi har bir kichik robot maxsus quyosh panellari, zamonaviy kameralar hamda mustaqil qaror qabul qilish imkonini beruvchi kuchli hisoblash tizimi bilan jihozlangan. Bu qurilmalar nafaqat atrof-muhitni kuzatadi, balki oʻzaro maʼlumot almashib, ish hajmini taqsimlab oladi.
Oy yuzasida mustaqil faoliyat yuritish Rejaga koʻra, uchta robot Oyning koʻrinadigan tomonidagi Oʻsmonlar okeani hududida joylashgan Reyner Gamma mintaqasiga qoʻnadi. Shundan soʻng ular kameralar va yer ostini koʻrsatuvchi radarlar yordamida Oy yuzasi hamda uning ostki qatlamlarini chuqur tadqiq etishga kirishadi.
Qurilmalar qachon harakatlanishni, qaysi yoʻnalishni tanlashni va yoʻldagi toʻsiqlarni qanday chetlab oʻtishni oʻzlari mustaqil hal qiladi. Mutaxassislarning tushuntirishicha, operatorlar robotlarga faqat maʼlum bir hududni tadqiq qilish kabi umumiy vazifani topshiradi.
Shundan keyin apparatlar mavjud imkoniyatlar va sharoitdan kelib chiqqan holda hududni oʻzaro boʻlishib oladi. Har bir robot oʻzi uchun xavfsiz yoʻl chizib, boshqa qurilmalar bilan bazaviy stansiya orqali doimiy aloqada boʻlib turadi.
Murakkab sharoitlar va texnik yechimlar Oyda atmosfera qatlami mavjud emasligi sababli qurilmalar kuchli quyosh nurlanishiga duch keladi, kunduzgi harorat esa sirtda 114 darajagacha koʻtarilishi mumkin. Bundan tashqari, mustaqil harakatlanish uchun zarur boʻlgan hisob-kitoblar ham qoʻshimcha issiqlik chiqaradi.
Shu bois muhandislar robotlarning ishlash tartibini maxsus oʻttiz daqiqali davrlarga boʻlib chiqqan. Faoliyat davridan soʻng apparatlar qizib ketmaslik uchun vaqtincha oʻchadi, sovib oladi va quyosh nuri yordamida quvvat toʻplaydi.
Qayta ishga tushgach, ular yana oʻzaro aloqaga chiqib, toʻxtagan joyidan ishni davom ettiradi. Oʻn toʻrt kunga moʻljallangan ushbu qisqa muddatli missiya haqiqiy oy sharoitida guruh boʻlib ishlash qobiliyatini toʻliq tekshiruvdan oʻtkazishga xizmat qiladi.
Mazkur loyiha NASAning avvalgi Mars dasturlaridagi yutuqlariga asoslanadi. Masalan, hozirgi vaqtda Marsda ishlayotgan apparatlarning koʻplab harakatlari avtonom tarzda bajariladi, biroq umumiy yoʻnalish hali ham yerlik mutaxassislar tomonidan belgilanadi.
Oyda esa yangi tizim yordamida bir nechta qurilma nafaqat yoʻl topishi, balki umumiy ilmiy vazifani oʻzaro taqsimlab bajarishi kerak boʻladi.
