NASA va SpaceX koinotga parvozlar bo'yicha yangi shartnoma imzoladi
AQSh Milliy aeronavtika va koinotni tadqiq qilish boshqarmasi (NASA) hamda Ilon Maskka tegishli SpaceX kompaniyasi o‘rtasida Xalqaro kosmik stansiyaga fazogirlarni yetkazib berish bo‘yicha yangi yirik kelishuv imzolandi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur shartnoma tijoriy ekipaj tashish dasturi doirasida amalga oshirilib, uning umumiy qiymati qariyb bir milliard dollarni tashkil etadi. Ushbu hujjat kelgusi yillarda koinotga amalga oshiriladigan ekspeditsiyalarni doimiy va barqaror moliyalashtirishni ta’minlashga qaratilgan.
Yangi modifikatsiyaga muvofiq, SpaceX kompaniyasi NASA uchun Crew-15, Crew-16 va Crew-17 deb nomlangan yana uchta boshqariladigan kosmik parvozni amalga oshirish majburiyatini oldi. Mazkur qo‘shimcha shartnomaning aniq budjeti 946 million dollarga teng bo‘lib, bu orqali NASA tomonidan SpaceX kompaniyasiga buyurtma qilingan jami missiyalar soni 17 taga yetdi.
Ushbu strategik hamkorlik kelgusi yillarda Xalqaro kosmik stansiyaning uzluksiz ishlashini va ilmiy tadqiqotlar davomiyligini kafolatlaydi. Moliyalashtirish tafsilotlari va shartnoma shartlari Kelishuvda ko‘rsatilishicha, ajratilgan mablag‘lar faqatgina parvozlarning o‘zini emas, balki keng ko‘lamli texnik va tashkiliy tayyorgarlik jarayonlarini ham to‘liq qamrab oladi.
Xususan, ajratilgan summa ichiga Yerda ekipaj a’zolarini tayyorlash, eltuvchi raketani uchirish, orbitadagi murakkab operatsiyalarni boshqarish, ekipajlarni Yerga xavfsiz qaytarish hamda har bir ekspeditsiya uchun zaruriy yuklarni yetkazib berish xarajatlari kiritilgan. Shuningdek, shartnoma shartlariga ko‘ra, Dragon kosmik kemasi stansiyaga tutashib turgan vaqtda ekipaj uchun favqulodda qutqaruv vositasi vazifasini ham bajarishi lozim.
Ushbu xavfsizlik chorasi fazogirlar hayotini kutilmagan vaziyatlarda asrashga xizmat qiladi. Yangi kelishuvning amal qilish muddati 2030-yilgacha uzaytirilgan bo‘lib, rejalashtirilgan uchta yangi missiyaning amalga oshirilishi 2027 va 2028-yillarga mo‘ljallangan.
Hamkorlik tarixi va kelajak istiqbollari Mazkur yangi bitim hisobga olingan holda, SpaceX bilan tuzilgan umumiy shartnomaning qiymati 5,92 milliard dollarga yetdi. Eslatib o‘tamiz, NASA o‘zining dastlabki shartnomalarini Boeing va SpaceX kompaniyalari bilan 2014-yilda imzolagan edi.
Biroq SpaceX o‘zining texnologik ustunligi va muvaffaqiyatli sinovlari evaziga insonlarni koinotga olib chiqish huquqini beruvchi sertifikatni 2020-yilning noyabr oyida qo‘lga kiritdi. Hozirgi vaqtda NASA rejalari doirasida navbatdagi missiyalar muvaffaqiyatli davom ettirilmoqda.
Dragon kemasi ekipaj bilan birgalikda orbitaga chiqib, Xalqaro kosmik stansiyada o‘z vazifalarini bajarib kelmoqda. Bunday tizimli hamkorlik insoniyatning koinotni o‘rganish borasidagi imkoniyatlarini yanada kengaytirib, ilmiy yutuqlar ko‘lamini oshirishga xizmat qiladi.
