Yerga yaqin masofadagi xavfli osmon jismlari soni rekord darajaga yetdi
Astronomlar Yer orbitasiga yaqin masofada harakatlanuvchi va sayyoramiz yo‘nalishi bilan kesishish ehtimoli bo‘lgan osmon jismlari soni 40 000 taga yetganini e’lon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Yevropa kosmik agentligi taqdim etgan ma’lumotlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich koinotni o‘rganish tarixidagi o‘ziga xos rekord natija hisoblanadi. E’tiborli jihati shundaki, ushbu obektlarning qariyb 10 mingtasi so‘nggi uch yil ichida kashf etilgan bo‘lib, bu zamonaviy texnologiyalar yordamida koinotni kuzatish imkoniyatlari kengayganidan dalolat beradi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, yangi kosmik jismlarni aniqlash sur’ati yildan-yilga keskin tezlashib bormoqda. Masalan, yigirmanchi asr boshlarida bunday obektlar soni atigi bir necha mingtani tashkil etgan bo‘lsa, 2016-yilga kelib ular 15 000 taga, 2022-yilda esa 30 000 taga yetgan edi.
Tarixda birinchi marta Yerga yaqin asteroid — Eros 1898-yilda kashf etilgan bo‘lsa-da, haqiqiy ilmiy o‘sish 1990-yillardan boshlab zamonaviy kuzatuv teleskoplarining ishga tushirilishi natijasida yuz berdi. Xavfni baholash va orbitalarni hisoblash Yangi osmon jismi topilishi bilan olimlar bir nechta kuzatuv ma’lumotlarini jamlab, maxsus kompyuter modellari yordamida uning harakat yo‘nalishini o‘nlab va yuzlab yillar oldinga qarab hisoblab chiqadilar.
Harakat traektoriyasining aniqlanishi to‘qnashuv ehtimolini tasdiqlashi yoki aksincha, xavf mavjud emasligini ko‘rsatishi mumkin. Masalan, 2025-yil boshida aniqlangan ba’zi asteroidlar atrofidagi vaziyat aynan shunday ilmiy tahlillar yordamida oydinlashgan edi.
Yevropa kosmik agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, yaqin yuz yil ichida Yer bilan to‘qnashish ehtimoli mavjud bo‘lgan 2 000 ga yaqin asteroid ro‘yxatga olingan. Biroq ularning aksariyati sayyoramiz uchun real xavf tug‘dirmaydigan darajada kichik hajmdadir.
Global miqyosdagi vayronagarchilikka sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan, diametri bir kilometrdan oshadigan yirik obektlar esa oson aniqlanadi. Olimlarning fikricha, bunday ulkan asteroidlarning deyarli barchasi allaqachon nazoratga olingan.
Kelgusidagi vazifalar va yangi texnologiyalar Hozirgi kunda asosiy e’tibor o‘lchami 100 metrdan 300 metrgacha bo‘lgan o‘rta hajmdagi asteroidlarga qaratilmoqda. Bunday jismlar ma’lum bir mintaqaga jiddiy zarar yetkazish quvvatiga ega, biroq ularning umumiy sonidan hozircha atigi 30 foizigina aniqlangan.
Yangi avlod yer usti rasadxonalarining ishga tushirilishi ushbu yo‘nalishdagi tadqiqotlarni yanada jadallashtirishi kutilmoqda. Har bir yangi topilgan obekt nafaqat astronomik ma’lumotlar bazasini boyitadi, balki ehtimoliy xavf-xatarlarning oldini olish uchun zarur choralarni ko‘rishga vaqt beradi.
Ekspertlarning xulosasiga ko‘ra, bugungi natijalar koinot xavfsizligini ta’minlash yo‘lidagi ulkan jarayonning bir qismi bo‘lib, kelgusida yangi texnologiyalar yordamida Yer atrofidagi hududlarni nazorat qilish sifati yanada oshadi.
