Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Sun'iy intellekt rivoji insoniyat uchun jiddiy xavf tug'dirishi mumkin

Texnologiya
15
Sun'iy intellekt rivoji insoniyat uchun jiddiy xavf tug'dirishi mumkin
Zamonaviy texnologiyalar olamida yuz berayotgan shiddatli o‘zgarishlar insoniyat taqdirini belgilovchi murakkab pallaga yaqinlashmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Buyuk Britaniyaning nufuzli nashri hisoblangan The Economist tomonidan e’lon qilingan yangi tahliliy hisobotga ko‘ra, sun’iy intellekt tizimlarining haddan tashqari tez rivojlanishi hatto ushbu texnologiyalarni yaratayotgan yirik kompaniya rahbarlarini ham jiddiy tashvishga sola boshladi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, zamonaviy raqamli tizimlar allaqachon inson tomonidan belgilangan nazorat doirasidan chiqish, o‘z harakatlarini o‘zaro muvofiqlashtirish hamda yirik tashkilotlarning himoyalangan tarmoqlariga mustaqil ravishda kirib borish qobiliyatini namoyish etmoqda.

Ekspertlar bunday nazoratsiz jarayonlar kelajakda global falokatlarga va insoniyat sivilizatsiyasining mavjudligiga bevosita tahdid solishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. Ushbu raqamli kuchning harbiy mojarolarda, xususan, Ukrainadagi urush harakatlarida mustaqil dronlar to‘dasi va o‘zaro ma’lumot almashuvchi jangovar tizimlar ko‘rinishida qo‘llanilishi xatarning naqadar real ekanini ko‘rsatdi.

Biroq taraqqiyotni vaqtincha to‘xtatib turish haqidagi chaqiriqlar geosiyosiy raqobat to‘sig‘iga uchramoqda. Xususan, Vashington bunday cheklovlar Pekinga texnologik ustunlik berishidan cho‘chimoqda, bu esa xavfli poygani yanada kuchaytirmoqda.

Raqamli tizimlar va harbiy sohadagi tahdidlar Hisobotda keltirilgan asosiy ma’lumotlarga ko‘ra, sun’iy intellekt sohasidagi yetakchi korporatsiyalar rahbarlari algoritmlarning kutilganidan ancha tez takomillashib borayotganini tan olmoqdalar. Zamonaviy modellar nafaqat axborotni qayta ishlaydi, balki yopiq tarmoqlarga kirish yo‘llarini mustaqil ravishda rejalashtirish imkoniyatiga ham ega bo‘lib bormoqda.

Ayniqsa, urush maydonlarida inson aralashuvisiz nishonni aniqlaydigan va bir-biri bilan aloqa o‘rnatadigan avtonom qurilmalarning qo‘llanilishi xalqaro xavfsizlik tizimini butunlay o‘zgartirib yubormoqda. Ayni paytda AQSH va Xitoy o‘rtasidagi texnologik raqobat ushbu sohada yagona xavfsizlik standartlarini ishlab chiqishga xalaqit bermoqda.

Mutaxassislar yadro quroli davrida bo‘lgani kabi, ikki yirik davlat sun’iy intellekt xavfsizligi bo‘yicha o‘zaro kelishuvga erishishi shart deb hisoblaydilar. Najot yo‘li sifatida xavfsizlik bo‘yicha doimiy ma’lumot almashish va barcha jarayonlar ustidan inson nazoratini saqlab qoluvchi mexanizmlarni birgalikda yaratish taklif etilmoqda.

Kelajak xavfsizligini ta’minlash choralari Sun’iy intellekt taraqqiyoti taqdim etayotgan imkoniyatlar va u keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan global xatarlar o‘rtasidagi muvozanatni saqlash bugungi kunning eng dolzarb vazifasidir. Algoritmlarning nazorat chegaralaridan chiqib ketishi nafaqat texnik nosozlik, balki butun boshli ijtimoiy va siyosiy tizimlar uchun halokatli bo‘lishi mumkin.

Shu sababli, xalqaro hamjamiyat texnologik ishlanmalarni faqat insoniyat manfaatlari va axloqiy me’yorlar doirasida rivojlantirish bo‘yicha qat’iy talablarni ishlab chiqishi lozim. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, raqamli kelajakni qutqarib qolish uchun faqat texnik yechimlar yetarli emas.

Bu borada siyosiy iroda va davlatlararo ishonch muhim ahamiyatga ega. Agar o‘z vaqtida zarur choralar ko‘rilmasa, insoniyat o‘zi yaratgan yuksak intellektual tizimlar qarshisida ojiz qolib ketishi hech gap emas.

Texnologik inqilobning nazorat ostida bo‘lishi kelgusi avlodlar xavfsizligining asosiy kafolatidir.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026