NASA markazida ishchi kuchi qirq foizga kamaydi
NASA agentligiga qarashli Goddard kosmik parvozlar markazi so‘nggi yillarda o‘z ishchi kuchi va infratuzilmasining sezilarli qismini yo‘qotdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 2020-yildan 2025-yil boshiga qadar markaz xodimlari va shartnoma asosida ishlovchi mutaxassislar soni 10 ming nafardan 6 ming nafargacha, ya’ni 40 foizga kamaygan. Garchi agentlik keyinchalik xodimlarning bir qismini qaytargan bo‘lsa-da, mutaxassislarning bunday keskin kamayishi kelgusida yirik kosmik teleskoplarni loyihalash va qurish salohiyatiga jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.
AQSh Hisob palatasining hisobotlariga ko‘ra, NASA tizimidagi qisqartirishlar agentlikning 36 ta yirik loyihasidan 25 tasiga bevosita ta’sir ko‘rsatgan. Goddard markazi jahon ilm-fani uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lib, aynan shu yerda mashhur Jeyms Webb va Nensi Greys Roman teleskoplari yaratilgan edi.
Biroq 2025-yilning oxiriga kelib, muhim butlovchi qismlar tayyorlaydigan laboratoriyalar yopildi, muhandislar jamoasi esa bir necha barobarga qisqarib ketdi. Bu holat ilmiy jamoatchilik orasida kelajakdagi murakkab loyihalarning taqdiri borasida xavotirlarni keltirib chiqarmoqda.
Infratuzilmaning holati va xavfsizlik masalalari Hukumat faoliyatidagi uzilishlar davrida optik qurilmalar laboratoriyasi va apparatlarni sinovdan o‘tkazishga mo‘ljallangan maxsus xonalar yopilgan edi. Keyinchalik ayrim laboratoriyalar faoliyati tiklangan bo‘lsa-da, ko‘plab mexanik ustaxonalar yopiqligicha qoldi.
NASA rahbariyati ushbu o‘zgarishlarni texnologiyalarning eskirgani va ish uslubining zamonaviylashgani bilan izohlamoqda. Xususan, dvigatel tizimlarini ishlab chiqarish endilikda xususiy sektorga topshirilmoqda, bu esa agentlik resurslarini tejash imkonini beradi.
Shunga qaramay, sobiq xodimlar va mustaqil kuzatuvchilar xavfsizlik masalasidan xavotirda. Xususan, missiyalar xavfsizligini ta’minlashga mas’ul bo‘lgan bo‘linma o‘z mutaxassislarining qariyb yarmini yo‘qotgan.
Agentlik rahbariyati esa sinovlar sifati va xavfsizligiga hech qanday putur yetmaganini, barcha jarayonlar qat’iy nazorat ostida ekanini ta’kidlab kelmoqda. Kelajakdagi missiyalar va rivojlanish istiqbollari Hozirgi vaqtda Goddard markazida keng ko‘lamli yangi kosmik observatoriya qurilishi olib borilmayotgan bo‘lsa-da, markaz bir qator muhim loyihalarda ishtirok etmoqda.
Ular orasida yashash uchun yaroqli sayyoralarni qidiruvchi teleskop, Titanga yo‘naltirilgan missiya hamda Venera sayyorasini o‘rganuvchi apparatlar mavjud. Markaz rahbariyati muassasa og‘ir davrdan o‘tib, qayta tiklanish bosqichiga kirganini ma’lum qildi.
Mutaxassislarning bilim darajasi va infratuzilma imkoniyatlarini xolis baholash maqsadida AQSh Milliy fanlar, muhandislik va tibbiyot akademiyalari maxsus tekshiruv o‘tkazmoqda. Ushbu tahlillar natijasi NASAning kelgusi o‘n yillikdagi ilmiy salohiyatini belgilab beradi.
Markaz o‘zining yetakchi mavqeini saqlab qolish uchun nafaqat yangi texnologiyalarni joriy etishi, balki tajribali mutaxassislarni saqlab qolish choralarini ham ko‘rishi lozim.
