Oy iqtisodiyoti qiymati 566 milliard dollargacha yetishi kutilmoqda
Dunyoga mashhur Deloitte konsalting kompaniyasi tomonidan e’lon qilingan yangi hisobotga ko‘ra, 2050-yilga borib Oy iqtisodiyotining umumiy qiymati 566 milliard dollargacha yetishi prognoz qilinmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Building the Lunar Economy nomli ushbu tadqiqotda qayd etilishicha, eng ehtiyotkorona hisob-kitoblarga ko‘ra ham bu ko‘rsatkich 343 milliard dollardan kam bo‘lmaydi. Mazkur ulkan iqtisodiy o‘sish asosan ikki bosqichda amalga oshiriladi: dastlab Oyda ishlash uchun zarur bo‘lgan poydevor infratuzilmasi yaratiladi, so‘ngra ushbu zamin asosida yangi tijorat bozorlari shakllantiriladi.
Infratuzilma va transportning ahamiyati Tadqiqot natijalariga ko‘ra, Oy iqtisodiyotining dastlabki rivojlanish bosqichi oltita asosiy yo‘nalishni qamrab oladi. Bularga koinot transporti, energiya ta’minoti, aloqa va navigatsiya tizimlari, sirt bo‘ylab harakatlanish vositalari, qurilish hamda inson hayotini ta’minlash texnologiyalari kiradi.
Tezlashtirilgan o‘sish ssenariysida ushbu infratuzilma bozorlarining umumiy qiymati 282 milliard dollarga yetishi kutilmoqda. E’tiborli jihati shundaki, ushbu mablag‘ning qariyb 73 foizi bevosita transport xarajatlari va yuk tashish imkoniyatlari hissasiga to‘g‘ri keladi.
Asosiy qurilish ishlari Oyning janubiy qutbi yaqinida amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Mazkur hududdagi suv muzi zaxiralari va quyosh nuri uzoq vaqt tushib turadigan maydonlar uzoq muddatli ilmiy va sanoat loyihalarini amalga oshirish uchun eng qulay joy hisoblanadi.
Yangi bozorlar va kelajak istiqbollari Hozirda NASA va boshqa yetakchi kosmik agentliklar an’anaviy davlat xaridlari tizimidan voz kechib, xizmat ko‘rsatish shartnomalari orqali xususiy sektorni faol jalb qilmoqda. Tayyor infratuzilma poydevori yaratilgach, ma’lumotlar almashinuvi, milliy xavfsizlik tizimlari, geliy-3 kabi noyob resurslarni qazib olish va Oyda raketa yoqilg‘isi ishlab chiqarish kabi yangi sohalar yuzaga keladi.
Ushbu ikkinchi bosqichdagi bozorlar qo‘shimcha 284 milliard dollar daromad keltirishi mumkin. Shu bilan birga, mutaxassislar Oy iqtisodiyotining rivojlanishi qator murakkabliklar bilan bog‘liq ekanini ta’kidlamoqda.
Murakkab muhandislik to‘siqlari, uzoq davom etadigan loyihalashtirish jarayonlari va huquqiy tartibga solishdagi noaniqliklar asosiy qiyinchiliklar sirasiga kiradi. Hozircha asosiy moliyalashtirish davlat byudjetlariga bog‘liq bo‘lib qolsa-da, bugungi kunda kiritilayotgan investitsiyalar va o‘rnatilayotgan texnik standartlar kelajakdagi global kosmik bozorning asosiy ishtirokchilarini belgilab beradi.
