Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Quyosh qadimda o'z tizimidagi to'qqizinchi sayyorani yutib yuborgan bo'lishi mumkin

Texnologiya
16
Quyosh qadimda o'z tizimidagi to'qqizinchi sayyorani yutib yuborgan bo'lishi mumkin
Quyosh tizimining shakllanish tarixi haqida yangi va hayratlanarli ilmiy taxmin ilgari surildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Egey universiteti professori Mutlu Yildiz tomonidan o‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, qadimda tizimimizda to‘qqizinchi sayyora mavjud bo‘lgan, biroq u yosh Quyosh tomonidan yutib yuborilgan. Olimlar massasi Yerikidan bir necha baravar katta bo‘lgan ushbu yirik sayyorani Superyer deb atashmoqda.

Mazkur hodisa Quyoshning kimyoviy tarkibidagi tushunarsiz o‘zgarishlarni va boshqa tizimlarda uchraydigan yirik sayyoralarning bizda nega yo‘qligini izohlashi mumkin. Ushbu ilmiy faraz bir necha yillardan buyon astronomlarni o‘ylantirib kelayotgan savollarga javob topishga qaratilgan.

Xususan, Quyosh sirtidagi litiy elementining miqdori kutilganidan ancha kam ekani aniqlangan edi. Standart ilmiy hisob-kitoblar Quyoshda ushbu modda ko‘proq bo‘lishi kerakligini ko‘rsatadi.

Mutlu Yildizning fikricha, massiv sayyoraning Quyosh ichiga tortib ketilishi yulduzning tashqi qatlamlaridagi litiyni chuqur qatlamlarga surib yuborgan. Yuqori haroratli ichki hududlarda esa bu element tezda parchalanib ketgan, natijada yulduz yuzasida uning miqdori keskin kamaygan.

Litiy tanqisligi va yulduzning ichki tuzilishi Ikkinchi muhim dalil Quyoshning ichki tuzilishidagi nozik tebranishlar va o‘zgarishlar bilan bog‘liq. Tadqiqotchilar yulduzning rivojlanish bosqichlarini matematik modellar yordamida tahlil qilganda, tashqi ta’sirsiz bunday holat yuzaga kelmasligini aniqlashdi.

Sayyoraning Quyosh qobig‘idan o‘tib, asta-sekin erib ketishi ssenariysi barcha kuzatilgan anomaliyalarga mantiqiy yechim bo‘la oladi. Bu jarayon yulduzning fizik xususiyatlarini o‘zgartirib, uni hozirgi holatiga keltirgan bo‘lishi ehtimoli juda yuqori.

Koinotdagi topishmoqlarga yangicha yondashuv Agar ushbu nazariya o‘z tasdig‘ini topsa, u koinotdagi yana bir jumboqni hal qiladi. Zamonaviy astronomik kuzatishlar shuni ko‘rsatadiki, boshqa yulduz tizimlarida Superyer toifasidagi sayyoralar juda ko‘p uchraydi.

Bizning Quyosh tizimimizda esa bunday yirik toshloq sayyoraning yo‘qligi uzoq vaqt davomida tushunarsiz bo‘lib kelayotgan edi. Yangi tadqiqot bu bo‘shliqni to‘ldirib, yagona yirik sayyora Quyoshning shakllanish davridayoq markaziy yulduz tomonidan yutilganini asoslab beradi.

Hozircha ushbu faraz nazariy xarakterga ega bo‘lsa-da, u ko‘plab ilmiy dalillar bilan quvvatlanmoqda. Kelajakda Quyoshning kimyoviy tarkibini yanada chuqurroq o‘rganish va boshqa yulduzlardagi shunga o‘xshash holatlarni solishtirish orqali ushbu taxminni to‘liq isbotlash rejalashtirilgan.

Bu kashfiyot insoniyatning koinot va o‘z yashash muhiti haqidagi tasavvurlarini tubdan o‘zgartirishi mumkin.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026