Olimlar betonga raqobatchi bo'la oladigan mustahkam muz yaratishdi
Quddusdagi Yahudiy universiteti olimlari oddiy muzdan o'n barobar mustahkamroq va yetmish barobar ko'proq energiyani yutish xususiyatiga ega bo'lgan yangi turdagi kompozit material yaratishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
BioPykrete deb nomlangan ushbu ishlanma o'zining chidamlilik ko'rsatkichlari bo'yicha an'anaviy beton bilan raqobatlasha oladi. Mutaxassislarning fikricha, mazkur ixtiro kelajakda o'ta sovuq iqlim sharoitlarida qurilish ishlarini olib borishda inqilobiy o'zgarishlarga sabab bo'lishi mumkin.
Muzni mustahkamlash g'oyasi tarixda yangilik emas. Ikkinchi jahon urushi davridayoq mutaxassislar muz va yog'och tolalaridan iborat maxsus qorishma ustida tajribalar o'tkazishgan.
O'sha paytda ushbu material oddiy muzga qaraganda chidamliroq ekani va sekinroq erishi bilan ajralib turgan. Zamonaviy ilm-fan esa ushbu konsepsiyani molekulyar darajaga ko'tarib, materialning xususiyatlarini tubdan yaxshilashga muvaffaq bo'ldi.
Nanotexnologiya va molekulyar bog'lanish Yangi materialni tayyorlash jarayonida tadqiqotchilar tarkibga tabiiy o'simlik xomashyosidan olingan o'ta mayda va qattiq zarrachalar, ya'ni sellyuloza nanokristallarini qo'shishdi. Suv muzlashi jarayonida ushbu zarralar muz strukturasi ichida o'ziga xos uch o'lchamli tarmoq hosil qiladi.
Shundan so'ng olimlar muz va sellyulozani bir-biriga mahkam bog'lovchi maxsus ishlab chiqilgan oqsildan foydalanishdi. Mazkur oqsil materialning turli qismlarini o'zaro chambarchas bog'lovchi o'ziga xos molekulyar yelim vazifasini bajaradi.
Laboratoriya sinovlari natijalari shuni ko'rsatdiki, yangi material siqilishga bardosh berishda oddiy muzdan taxminan o'n marta kuchliroq bo'lib, beton chidamliligi darajasiga yetgan. Material tashqi zarba ta'sirida bir zumda parchalanib ketmaydi, aksincha, katta miqdordagi energiyani o'ziga singdirib, shaklini o'zgartirish xususiyatiga ega.
Qo'llanish sohalari va kelajakdagi rejalar Tadqiqotchilarning ta'kidlashicha, mazkur oqsil konstruksiyani mustahkamlashda hal qiluvchi rol o'ynagan. Uni qo'shish orqali materialning mustahkamligi va energiyani yutish qobiliyati oddiy aralashmalarga nisbatan salkam ikki barobar oshgan.
Bu esa kelajakda muqobil qurilish materiallarini yaratish imkoniyatlarini kengaytiradi va atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan texnologiyalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Mutaxassislar ushbu materialni birinchi navbatda Arktika va Antarktika kabi olis hamda sovuq hududlarda qurilish ishlarini olib borishda qo'llashni rejalashtirmoqda.
Bunday mintaqalarga beton, po'lat va boshqa og'ir qurilish ashyolarini yetkazib berish juda murakkab hamda katta xarajatlarni talab qiladi. Asosan suv va o'simlik tolalaridan iborat bo'lgani bois, bu material ekstremal sovuqda vaqtinchalik inshootlarni bunyod etishda eng maqbul yechim bo'lishi mumkin.
Hozircha ushbu o'ta mustahkam muzdan turar joylar yoki yirik binolar qurish haqida gapirishga hali erta. Yangi ishlanma hozircha tajriba bosqichida bo'lib, olimlar uning uzoq muddatli foydalanishdagi chidamliligini va turli tashqi omillarga bardoshini o'rganishda davom etmoqdalar.
Shunga qaramay, mazkur texnologiya sovuq o'lkalarda arzon va mustahkam infratuzilma yaratish yo'lida muhim qadam hisoblanadi.
