NASA Marsga parvozlar uchun oziq-ovqat tizimi tanlovini yakunladi

AQSh Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi (NASA) Mars sayyorasiga amalga oshiriladigan kelajakdagi uzoq muddatli parvozlar uchun oziq-ovqat tizimini yaratishga qaratilgan tanlov yakunlarini e’lon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mazkur loyiha uzoq masofali koinot missiyalari davomida 15 nafar astronavtni barqaror va sifatli ozuqa bilan ta’minlashga xizmat qiladi. Tanlov shartlariga ko‘ra, ishtirokchilar ekipaj a’zolarini 500 mars sutkasi, ya’ni taxminan 513 yer kuniga yetadigan oziq-ovqat bilan ta’minlay oladigan infratuzilma loyihasini taqdim etishlari lozim edi.

Ushbu xalqaro musobaqada dunyoning 33 mamlakatidan va AQShning 28 shtatidan jami 113 ta jamoa ishtirok etdi. G‘olib loyihalar va ularning afzalliklari Tanlov natijalariga ko‘ra, beshta jamoa g‘olib deb topildi va ular umumiy hisobda 650 ming dollar miqdoridagi mukofot jamg‘armasini o‘zaro bo‘lishib oldi.

Birinchi o‘rinni Filadelfiya shahridan qatnashgan Chinyer Ukeje qo‘lga kiritib, 300 ming dollar mukofotga ega bo‘ldi. Uning loyihasi o‘zining mukammal va kompleks yondashuvi bilan boshqa ishtirokchilardan ajralib turdi.

Ushbu tizim koinot sharoitida qishloq xo‘jaligini yuritish, zamburug‘larni yetishtirish va fermentatsiya jarayonlarini qo‘llashni o‘z ichiga oladi. Loyiha doirasida bioreaktorlar yordamida ozuqa moddalarini yopiq tizimda qayta ishlash texnologiyasi taklif etilgan.

Bu usul Yerdan olib ketiladigan zahiralardan minimal darajada foydalangan holda, zaruriy ratsionning 50 foizini bevosita koinot kemasi yoki Mars bazasining o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Ikkinchi o‘rinni egallagan Kaliforniyaning kompaniyasi esa maxsus madaniyatlarni yetishtirish va hosilni qayta ishlash tizimi uchun 200 ming dollar mukofot bilan taqdirlandi.

Mars missiyalarida oziq-ovqat xavfsizligi Hozirgi vaqtda Xalqaro kosmik stansiyada faoliyat yuritayotgan astronavtlar uchun barcha oziq-ovqat mahsulotlari Yerda tayyorlanadi va qadoqlangan holda yetkazib beriladi. Biroq Marsga parvoz qilish jarayoni o‘ta murakkab va uzoq vaqt talab qilishi sababli, tayyor mahsulotlarni katta miqdorda tashish iqtisodiy va texnik jihatdan samarasiz hisoblanadi.

Bir tomonlama parvozning o‘zi kamida to‘qqiz oy davom etishini inobatga olsak, oziq-ovqat mahsulotlarining vazni va ularni uzoq muddat saqlash masalasi dolzarb muammoga aylanadi. Shu sababli, NASA mutaxassislari oziq-ovqatni bevosita koinotda yoki boshqa sayyoralarda ishlab chiqarishni kelajakdagi parvozlar infratuzilmasining ajralmas qismi deb hisoblamoqda.

Bu kabi texnologiyalar nafaqat astronavtlarning salomatligini saqlashga, balki koinotni o‘rganish bo‘yicha insoniyat imkoniyatlarini yanada kengaytirishga xizmat qiladi. Mazkur tanlov 2021-yildan buyon amalga oshirib kelinayotgan keng ko‘lamli dasturning muhim bosqichi bo‘lib, koinotda mustaqil yashash tizimlarini yaratish yo‘lidagi katta qadamdir.