Olimlar saratonga qarshi vaksina yaratishda yangi genetik qatlamni aniqladi
Xalqaro tadqiqotchilar guruhi genetikada uzoq vaqt davomida hech qanday vazifa bajarmaydigan keraksiz qismlar deb hisoblangan hududlarda oʻnlab aminokislotalardan tashkil topgan qisqa molekulalarni aniqladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Peptidinlar deb ataluvchi ushbu yashirin qatlamning kashf etilishi zamonaviy tibbiyot va onkologiya sohasida yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda. Mazkur kashfiyot xavfli oʻsmalarga qarshi mutlaqo yangi turdagi vaksinalarni yaratish va sinovdan oʻtkazish uchun keng yoʻl ochdi.
Ilgari genetik olimlar asosan yuzlab yoki minglab zanjirlardan iborat yirik oqsillarni oʻrganish bilan cheklanib, inson genomining katta qismini eʼtibordan chetda qoldirib kelishgan edi. TransCODE xalqaro konsorsiumi tarkibida birlashgan 60 dan ortiq mutaxassis ilgari maʼlumot kodlamaydi deb hisoblangan 7 000 dan ziyod genetik uchastkani batafsil tahlil qildi.
Natijada ushbu hududlarning qariyb toʻrtdan bir qismi, yaʼni 1 700 ga yaqini oʻziga xos qisqa molekulalarni ishlab chiqarishi maʼlum boʻldi. Onkologiya sohasidagi amaliy natijalar Ushbu yashirin molekulyar qatlamni aniqlashda ribosomal profillash usuli asosiy oʻrinni egalladi.
Mazkur texnologiya hujayradagi oqsil yigʻish tizimlari genomning aynan qaysi nuqtalarida faol ekanini aniq koʻrsatib beradi. Tadqiqotlar davomida maʼlum boʻlishicha, ribosomalar ilgari oʻrganilmagan minglab hududlardagi maʼlumotlarni oʻqish xususiyatiga ega.
Bu esa inson hujayralarining ishlash mexanizmi biz oʻylagandan koʻra ancha murakkab ekanini tasdiqlaydi. Tadqiqotning eng muhim amaliy natijasi onkologiya yoʻnalishida namoyon boʻlmoqda.
Saraton hujayralari sogʻlom toʻqimalarda uchramaydigan koʻplab peptidinlarni oʻz ichiga oladi va ularga chambarchas bogʻlangan boʻladi. Olimlar genetik zanjirning tegishli qismlarini toʻsib qoʻyish orqali koʻkrak, prostata, ichak va miya saratoni hujayralarining oʻsishini toxtatishga muvaffaq boʻlishdi.
Bu usul kelajakda saratonni davolashda samarali vositaga aylanishi mumkin. Vaksina yaratish va kelajak istiqbollari Ushbu molekulalarning parchalari hujayra yuzasiga chiqariladi va bu holat ularni immun tizimi uchun aniq nishonga aylantiradi.
Aynan shu tamoyil asosida Yuing sarkomasi deb ataluvchi, asosan yoshlarda uchraydigan agressiv suyak oʻsimtasiga qarshi vaksina ishlab chiqildi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, ushbu molekulalar juda kichik hajmga ega boʻlgani sababli, bitta vaksina tarkibiga bir nechta nishonlarni joylashtirish imkoniyati mavjud.
Hozirgi kunda maxsus dasturlar doirasida moliyalashtirilayotgan klinik sinovlar Yevropaning nufuzli tibbiyot institutlarida davom ettirilmoqda. Dastlabki bosqichda 45 nafar bemor ishtirok etayotgan ushbu tadqiqotlar nafaqat suyak saratoni, balki boshqa turdagi xavfli oʻsmalarni davolashda ham inqilobiy yondashuv boʻlishi kutilmoqda.
Shu bilan birga, peptidinlar evolyutsiya nazariyasi boʻyicha yangi savollarni oʻrtaga tashlab, inson organizmining oʻziga xosligini yanada chuqurroq tushunishga yordam bermoqda.
