SpaceX kompaniyasi orbitaga bir vaqtning o'zida yuzdan ortiq qurilma chiqardi
SpaceX kompaniyasi o‘zining navbatdagi yirik loyihasini muvaffaqiyatli yakunlab, Yer atrofidagi orbitaga bir vaqtning o‘zida 130 ta sun’iy yo‘ldosh va kichik kosmik qurilmalarni yetkazib berdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Transporter-18 deb nomlangan ushbu missiya zamonaviy fazoviy texnologiyalar rivojida muhim bosqich bo‘lib, u nafaqat ilmiy tadqiqotlar, balki sun’iy intellekt hamda energiya uzatish yo‘nalishidagi istiqbolli loyihalarni ham o‘z ichiga olgan. Falcon 9 raketasi orqali amalga oshirilgan ushbu parvoz barcha foydali yuklarni belgilangan vaqtda va aniq yo‘nalish bo‘yicha orbitaga chiqarishga muvaffaq bo‘ldi.
Falcon 9 raketasi AQShning Kaliforniya shtatida joylashgan Vandenberg kosmik kuchlar bazasidan ko‘kka ko‘tarildi. Parvoz to‘liq belgilangan tartibda kechdi va barcha qurilmalar yaqin yer orbitasiga joylashtirildi.
Mazkur missiya kompaniya tarixidagi eng yirik guruhli parvozlardan biri sifatida qayd etilgan bo‘lsa-da, u mutlaq rekord hisoblanmaydi. Eslatib o‘tamiz, 2021-yilning yanvar oyida o‘tkazilgan Transporter-1 missiyasi doirasida fazoga bir yo‘la 143 ta apparat jo‘natilgan edi.
Sun’iy intellekt va yangi texnologiyalar Transporter-18 doirasida fazoga ko‘tarilgan eng ahamiyatli qurilmalardan biri Google kompaniyasining Project Suncatcher loyihasi doirasidagi tajriba apparatidir. Ushbu tashabbus orqali kompaniya sun’iy intellekt vazifalarini bajarish uchun orbital infratuzilma yaratish imkoniyatlarini o‘rganmoqda.
Google prototipi o‘zining maxsus hisoblash protsessorlarini bevosita kosmosda sinovdan o‘tkazishga mo‘ljallangan. Mutaxassislar ushbu chiplarning kuchli radiatsiyaga chidamliligi va ish jarayonida hosil bo‘ladigan issiqlikni tarqatish samaradorligini sinchiklab tekshirishni maqsad qilganlar.
Kelajakda Google kosmosning o‘zida sun’iy intellekt tizimlarini ishga tushirish uchun yetarli quvvatga ega bo‘lgan sun’iy yo‘ldoshlar tarmog‘ini shakllantirishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, ushbu missiya tarkibida Cowboy Space kompaniyasining Reason-1 apparati ham o‘rin olgan.
Mazkur qurilma kuchli lazer yordamida orbitadan Yerga energiya uzatish bo‘yicha tajribalar o‘tkazish uchun ishlab chiqilgan. Dasturchilarning fikricha, bunday optik texnologiyalar kelajakdagi orbital hisoblash tizimlarining ajralmas qismiga aylanadi.
Orbital xizmat ko‘rsatish va texnik natijalar Missiya ishtirokchilari orasida Starfish Space kompaniyasining Otter nomli birinchi servis sun’iy yo‘ldoshi ham alohida e’tiborga loyiq. Ushbu turdagi apparatlar bevosita orbitaning o‘zida boshqa sun’iy yo‘ldoshlarga texnik xizmat ko‘rsatish va ularning faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallangan.
Umuman olganda, Transporter-18 missiyasi tarkibiga kubsatlar, mikrosun’iy yo‘ldoshlar, qaytariluvchi kapsulalarga ega ikkita kosmik apparat hamda 41 ta foydali yukni tashuvchi to‘rtta orbital buksir kiritilgan. Parvoz davomida texnik jihatdan ham yuqori natijalar qayd etildi.
Falcon 9 raketasining birinchi bosqichi uchirilishdan taxminan yetti yarim daqiqa o‘tib, Vandenberg bazasidagi maxsus maydonchaga muvaffaqiyatli qo‘ndi. Bu SpaceX kompaniyasining raketalardan ko‘p marotaba foydalanish borasidagi tajribasi naqadar takomillashib borayotganini yana bir bor isbotladi.
Bunday yirik guruhli missiyalar nafaqat xarajatlarni kamaytirish, balki xususiy va davlat sektoridagi ko‘plab ilmiy loyihalarni tezkorlik bilan amalga oshirish imkonini bermoqda.
