Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 19 noyabr
+13°
to‘liq bulutli shamol 2 m/s, shimoli-sharq
ENRU

Koinotda uzoq vaqt bo‘lish astronavtlar suyaklari uchun xavfli ekani aniqlandi

Texnologiya
11
Koinotda uzoq vaqt bo‘lish astronavtlar suyaklari uchun xavfli ekani aniqlandi
Koinotda uzoq vaqt davomida bo‘lish inson organizmi, xususan, tayanch-harakat tizimi uchun jiddiy xavf tug‘dirishi ma’lum bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Ilmiy tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, ochiq fazoda 90 kundan ortiq vaqt o‘tkazgan astronavtlarda Yerga qaytganidan so‘ng son suyagi sinishi ehtimoli keskin ortadi. Ushbu muammo koinot missiyalari davomiyligi oshib borayotgan hozirgi davrda tibbiyot xodimlari va muhandislar oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda.

Olimlar koinotga parvoz qilgan insonlar soni kamligini inobatga olib, mavjud ma’lumotlarni maxsus ehtimollik modellari yordamida tahlil qildilar. Kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, uch oydan ortiq davom etgan parvozlar ishtirokchilarida suyak jarohatlari olish xavfi oddiy odamlarga nisbatan sezilarli darajada yuqori.

Eng tashvishli jihati shundaki, bunday sinishlar astronavtlarda umumiy aholiga qaraganda ancha yoshroq davrda sodir bo‘lmoqda. Bu esa kosmik muhitning suyak to‘qimalariga salbiy ta’siri uzoq muddatli xususiyatga ega ekanidan dalolat beradi.

Vaznsizlik holatining suyak tizimiga ta’siri Mazkur salbiy o‘zgarishlarning asosiy sababi mikrogravitatsiya, ya’ni vaznsizlik holatidir. Yer sharoitida inson suyaklari va mushaklari doimiy ravishda og‘irlik kuchiga qarshi kurashadi, bu esa ularning mustahkamligini ta’minlaydi.

Koinotda esa bu yuklama yo‘qoladi va organizm energiyani tejash maqsadida suyak massasini kamaytira boshlaydi. Natijada suyak to‘qimasining ichki tuzilishi mo‘rtlashib, uning zichligi pasayadi.

Asosiy xavf shundaki, suyak to‘qimasining yemirilishi inson uchun sezilarsiz kechadi. Yerga qaytgan astronavtlar o‘zlarini sog‘lom his qilib, darhol faol jismoniy harakatlarga kirishishlari mumkin.

Biroq ularning suyaklari hali parvozgacha bo‘lgan mustahkamlik holatiga qaytmagan bo‘ladi. Bu esa oddiy yiqilish yoki kutilmagan harakat natijasida og‘ir jarohatlar olishga sabab bo‘ladi.

Kelajakdagi kosmik missiyalar va xavfsizlik choralari Ushbu tadqiqot natijalari kelajakdagi uzoq muddatli kosmik safarlarni, jumladan, Oyga qaytish va Marsga parvozlarni rejalashtirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Hozirda mutaxassislar astronavtlarning salomatligini nazorat qilishning yangi usullarini joriy etmoqdalar.

Standart rentgen tekshiruvlaridan tashqari, endilikda miqdoriy kompyuter tomografiyasi usulidan keng foydalanilmoqda. Ushbu zamonaviy texnologiya suyaklarning alohida qismlarini batafsil o‘rganish va tiklanish jarayonini aniq kuzatish imkonini beradi.

Olimlarning ta’kidlashicha, koinotni o‘zlashtirishda faqat texnik imkoniyatlarga tayanib bo‘lmaydi. Inson tanasining bunday ekstremal sharoitlarga moslashuvchanligini oshirish va suyaklar mustahkamligini saqlab qolish uchun yangi dori vositalari hamda maxsus jismoniy mashqlar majmualarini ishlab chiqish zarur.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026