Ilon Mask koinotda ulkan ilmiy observatoriyalar qurishni taklif qildi

Tadbirkor va muhandis Ilon Mask o‘zining ulkan Starship kosmik kemasi yordamida ilmiy tadqiqotlar ko‘lamini tubdan o‘zgartirishni taklif etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Uning fikricha, yangi avlod transport tizimi nafaqat orbitaga ulkan teleskoplarni olib chiqish, balki kelgusida Oy yuzasida noyob ilmiy observatoriyalar barpo etish imkonini ham beradi. Ushbu loyiha koinotni o‘rganishda insoniyat oldida turgan texnik cheklovlarni olib tashlab, koinotning eng olis nuqtalarini kuzatish uchun misli ko‘rilmagan sharoit yaratishi kutilmoqda.

SpaceX kompaniyasi tomonidan yaratilayotgan ko‘p martalik Starship tizimi orbitaga 100 tonnadan ortiq yuk tashish quvvatiga ega bo‘lishi rejalashtirilgan. Kosmik kema korpusining diametri salkam 9 metrni tashkil etishi ilmiy uskunalar va yirik o‘lchamli qurilmalarni joylashtirishda muhim ustunlik taqdim etadi.

Bu esa olimlarga murakkab muhandislik yechimlariga sarflanadigan vaqt va mablag‘ni tejash imkonini beradi. Yirik teleskoplar va yangi imkoniyatlar Hozirgi kunda zamonaviy orbital teleskoplarni loyihalashda raketalarning yuk bo‘lmasi hajmi bilan bog‘liq cheklovlar katta qiyinchilik tug‘diradi.

Masalan, taniqli Jeyms Webb teleskopining asosiy ko‘zgusi 6,5 metr diametrga ega bo‘lib, uni mavjud raketalarga butun holatda joylashtirishning imkoni bo‘lmagan. Shu sababli olimlar oynani 18 ta alohida qismga bo‘lib, koinotda ochiladigan murakkab mexanizm sifatida yasashga majbur bo‘lishgan edi.

Starship kemasining keng hajmi esa bunday murakkab konstruktiv to‘siqlarni chetlab o‘tishga yo‘l ochadi. Teleskop ko‘zgusi qanchalik katta bo‘lsa, u shunchalik ko‘p yorug‘lik yig‘adi va natijada fanga noma’lum bo‘lgan eng xira hamda uzoq obyektlarni kuzatish imkoniyati yanada kengayadi.

Bu esa koinotning paydo bo‘lishi haqidagi tasavvurlarimizni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin. Oy sirtidagi ulkan observatoriyalar Ilon Mask koinotni o‘rganishda Oy yuzasidan, xususan uning Yer tomonidan to‘silgan orqa qismidan foydalanish g‘oyasini ham ilgari surmoqda.

Oyning narigi tomoni Yerda hosil bo‘ladigan turli radiochastota xalaqitlaridan tabiiy ravishda himoyalangani bois, ilmiy kuzatishlar o‘tkazish uchun koinotdagi eng qulay hudud sanaladi. Bunday sharoitda o‘ta sezgir qurilmalar yordamida eng nozik signallarni ham tutish mumkin bo‘ladi.

Avvalroq NASA tashkiloti ham Oy kraterlaridan birida ulkan radioteleskop qurish loyihasini ko‘rib chiqqan edi. Ushbu qurilma Yer atmosferasining yuqori qatlamlari tufayli o‘rganib bo‘lmaydigan past chastotalarda ishlay oladi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bunday noyob teleskoplar orqali olimlar ilk yulduzlar va galaktikalar paydo bo‘lgunga qadar kechgan davrni chuqur tadqiq qilish imkoniga ega bo‘ladilar. Starship esa ushbu ulkan ilmiy loyihalarni hayotga tatbiq etishda asosiy texnik vosita vazifasini o‘taydi.