Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Xitoylik olimlar quyosh elementlarining samaradorligi bo'yicha rekord o'rnatdi

Texnologiya
13
Xitoylik olimlar quyosh elementlarining samaradorligi bo'yicha rekord o'rnatdi
Xitoylik tadqiqotchilar quyosh energetikasi sohasida inqilobiy natijaga erishib, samaradorligi ilk bor 30 foizlik ko‘rsatkichdan oshgan uch qatlamli perovskit quyosh elementini yaratdilar. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Nankin universiteti olimlari boshchiligidagi ilmiy guruh tomonidan ishlab chiqilgan ushbu qurilma an’anaviy kremniy texnologiyasidan voz kechgan holda, quyosh nurini elektr energiyasiga aylantirishda mutlaq rekord natijani qayd etdi. Yangi turdagi element quyosh spektrining turli qismlarini, jumladan, infraqizil nurlarni ham yuqori aniqlikda qamrab olish xususiyatiga ega bo‘lib, bu sohadagi texnologik cheklovlarni yengib o‘tish imkonini beradi.

Hozirgi vaqtda butun dunyoda keng qo‘llaniladigan kremniy asosli quyosh batareyalari o‘zining texnik imkoniyatlari chegarasiga yetib kelgan. Xitoylik mutaxassislar taklif etayotgan uch qatlamli perovskit tuzilmasi esa energiyadan yanada unumli foydalanish imkonini beradi.

Biroq bunday murakkab ko‘p qatlamli tizimni yaratishda olimlar jiddiy to‘siqlarga duch kelishdi. Xususan, yuqori qatlamni tayyorlash jarayonida moddaning notekis quritilishi va kristallanishi natijasida yuzada mayda yoriqlar hamda nuqsonlar paydo bo‘lib, bu umumiy samaradorlikni pasaytirib yuborayotgan edi.

Texnologik to‘siqlarni bartaraf etish usullari Muhandislar ushbu muammoni hal qilish uchun innovatsion yondashuvni qo‘lladilar. Ular maxsus erituvchi yordamida ishlov berish va tarkibga oz miqdorda oleil ammoniy xlorid moddasini qo‘shish orqali plyonkani tekislashga erishdilar.

Bu usul kristallarning bir xil tartibda shakllanishini ta’minladi va energiya yo‘qotishlarini sezilarli darajada kamaytirdi. Natijada yuqori qatlamning elektr kuchlanishi 1,46 voltgacha ko‘tarilib, butun tizimning barqaror ishlashi uchun zamin yaratildi.

Tadqiqot natijalariga ko‘ra, qurilmaning foydali ish koeffitsiyenti 30,1 foizni tashkil etdi. Mustaqil sinov laboratoriyalarida o‘tkazilgan tekshiruvlar esa bu ko‘rsatkich 29,3 foiz ekanini tasdiqladi.

Eng muhimi, yangi ishlanma mustahkamlik va chidamlilik borasida ham yuqori natija ko‘rsatdi. Quyosh nuri ostida 569 soat davomida tinimsiz ishlaganidan so‘ng ham element o‘zining dastlabki quvvatining 90 foizidan ortig‘ini saqlab qolishga muvaffaq bo‘ldi.

Bu ko‘rsatkich perovskit texnologiyasini amaliyotga joriy etish yo‘lidagi muhim qadamdir. Kelajak istiqbollari va qo‘llanish sohalari Olimlarning navbatdagi maqsadi ushbu quyosh elementlarining hajmini kattalashtirish va ularni ekstremal sharoitlarda sinovdan o‘tkazishdan iborat.

Kelgusida mazkur qurilmalar kosmik fazoda — kuchli radiatsiya, vakuum va keskin harorat o‘zgarishlari mavjud bo‘lgan muhitda ishlatilishi rejalashtirilmoqda. Perovskit elementlarining asosiy afzalligi shundaki, ular an’anaviy kremniy plastinalari kabi og‘ir va mo‘rt emas.

Bu esa ulardan butunlay yangi turdagi mahsulotlar ishlab chiqarishda foydalanish imkonini beradi. Yaqin kelajakda ushbu texnologiya asosida binolarning tashqi qismiga o‘rnatiladigan yupqa qoplamalar, taqiluvchi elektron qurilmalar va kosmik apparatlar uchun yengil hamda egiluvchan quyosh modullari yaratilishi kutilmoqda.

Bu kashfiyot nafaqat energetika mustaqilligini ta’minlashga, balki atrof-muhitga zararsiz bo‘lgan qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kundalik hayotimizga yanada chuqurroq tatbiq etishga xizmat qiladi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026