Yerning birinchi sun'iy yo'ldoshi uchirilganiga oltmish yetti yil to'ldi
Insoniyat tarixida yangi davrga asos solgan muhim voqea bundan 67 yil muqaddam yuz bergan edi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
1957-yilning 4-oktabr kuni sobiq Ittifoq tomonidan Yerning birinchi sunʼiy yoʻldoshi hisoblangan PS-1 qurilmasi orbitaga muvaffaqiyatli chiqarildi. Ushbu tarixiy qadam koinot asrining boshlanishi sifatida eʼtirof etilib, bugungi kunda hayotimizning ajralmas qismiga aylangan global aloqa, navigatsiya va ob-havoni kuzatish tizimlarining rivojlanishiga tamal toshini qoʻydi.
Ixbt.com nashrining maʼlumotlariga koʻra, dunyodagi ilk kosmik apparat tashqi koʻrinishidan sodda tuzilishga ega boʻlib, diametri atigi 58 santimetrni tashkil etuvchi yaltiroq metall sfera shaklida edi. Uning umumiy ogʻirligi 83,6 kilogramm boʻlib, oʻsha davrning muhandislik sohasidagi eng yuksak yutugʻi sifatida baholangan.
Qurilma oʻziga oʻrnatilgan toʻrtta antenna orqali koinotdan Yerga doimiy signallar yuborib turgan. Tarixiy signal va texnologik inqilob PS-1 sunʼiy yoʻldoshi oʻrnatilgan maxsus radiouzatkichlar yordamida dunyoga mashhur «bip-bip» tovushini eslatuvchi signallarni uzatgan.
Bu tovushlarni nafaqat professional kuzatuv stansiyalari, balki dunyoning turli nuqtalaridagi oddiy radiohavaskorlar ham oʻzlarining shaxsiy uskunalari orqali qabul qilishga muvaffaq boʻlishgan. Mazkur jarayon insoniyatning Yer atmosferasidan tashqariga chiqish imkoniyati borligini amalda isbotlab berdi.
Oradan oʻtgan oʻn yilliklar davomida kosmik texnologiyalar misli koʻrilmagan darajada rivojlandi. Dastlabki oddiy radiochastota uzatuvchi qurilmalardan bugungi kundagi eng murakkab masofadan zondlash tizimlari, global joylashuvni aniqlash tarmoqlari va yuqori tezlikdagi sunʼiy yoʻldosh internetigacha boʻlgan ulkan taraqqiyot yoʻli bosib oʻtildi.
Koinotni amaliy oʻzlashtirishning ahamiyati Kosmonavtika tarixidagi ushbu ilk apparat orbitada jami 92 kun davomida harakatlanib, Yer atrofida 1440-marta aylanishga ulgurdi. 1958-yilning 4-yanvarida u atmosfera qatlamlariga kirib, ishqalanish natijasida yonib ketdi.
Shunga qaramay, uning qisqa muddatli faoliyati insoniyatning koinotni amaliy oʻzlashtirishidagi eng muhim burilish nuqtasi boʻlib qoldi. Hozirgi vaqtda 4-oktabr sanasi butun dunyoda koinot asrining boshlanish kuni sifatida keng nishonlanadi.
Oʻsha davrdagi kichik metall sfera tufayli bugun biz sayyoramizdagi iqlim oʻzgarishlarini aniq bashorat qilish, yuz berishi mumkin boʻlgan tabiiy ofatlardan ogoh boʻlish va dunyoning istalgan chekkasi bilan soniyalar ichida bogʻlanish imkoniga egamiz. Ushbu texnologik poydevor zamonaviy ilm-fanning barcha sohalariga oʻzining ijobiy taʼsirini koʻrsatib kelmoqda.
