Olimlar yulduzlar halokatidan so'ng yangi sayyoralar shakllanishini aniqladi
Xalqaro olimlar guruhi Quyoshga oʻxshash yulduzlar oʻz hayotiy davrini yakunlagandan soʻng ham ularning atrofida yangi sayyoralar shakllanishi mumkinligiga oid ilk isbotlarni qoʻlga kiritdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu kashfiyot koinotdagi evolyutsion jarayonlar haqidagi tasavvurlarni tubdan oʻzgartirib yuborishi kutilmoqda. Tadqiqotlarga koʻra, aniqlangan yangi osmon jismi yulduz halokatidan oldin mavjud boʻlmagan, balki yulduz oʻz hayotining soʻnggi bosqichida fazoga otib yuborgan moddalar hisobiga qaytadan bunyod etilgan.
Mazkur ilmiy yangilik yulduzlar taraqqiyotining yangi sahifasini ochib beradi. Quyosh kabi oʻrta massali yulduzlar oʻz hayotining oxirida tashqi qobiqlarining keskin kengayishi bosqichini boshdan kechiradi.
Ichki energiya manbalari tugagandan soʻng, ular tashqi qatlamlarini fazoga sochib yuboradi. Natijada yulduz atrofida sayyoraviy tumanlik hosil boʻlib, uning markazida yadro qoldigʻi, yaʼni oq pakana yulduz qoladi.
Yulduzlar evolyutsiyasining yangi bosqichi Ilmiy jamoatchilikda ilgari sayyoraviy tumanliklar ichida toʻlaqonli osmon jismlari qaytadan shakllanishi mumkinligiga shubha bilan qaralgan. Biroq soʻnggi yigirma yil davomida olib borilgan kuzatuvlar oq pakanalar toshloq sayyoralar tarkibiga xos moddalarni oʻziga tortish va ularni qayta ishlash xususiyatiga ega ekanini koʻrsatdi.
Bu esa halok boʻlgan yulduz atrofida butunlay yangi tizim vujudga kelishi uchun zamin yaratadi. Olib borilgan soʻnggi tadqiqotlar mavjud ilmiy qarashlarni sezilarli darajada kengaytiradi.
Olimlar endilikda soʻngan yulduzlar qoldiqlari atrofida butun boshli ikkinchi avlod sayyoralari paydo boʻlishi mumkinligi haqidagi nazariyani ilgari surmoqda. Bu jarayon koinotdagi moddalar aylanishining oʻziga xos aylanasini tashkil etadi.
Koinotdagi moddalar almashinuvi Mutaxassislarning fikricha, bunday yangi dunyolar hatto kelajakda bizning Quyoshimiz ham oʻz hayotini yakunlab, fazoga otib yuboradigan moddalar asosida shakllanishi ehtimoldan xoli emas. Bu kashfiyot nafaqat uzoq yulduzlar tizimini, balki biz yashab turgan tizimning uzoq kelajagini ham chuqurroq tushunish imkonini beradi.
Yulduzlar tizimining qayta tugʻilishi jarayonlari koinotda hayot va moddalar harakati toʻxtovsiz ekanini yana bir bor tasdiqlamoqda. Ushbu yangilik kelajakda boshqa galaktikalardagi oʻxshash jarayonlarni oʻrganishda muhim poydevor boʻlib xizmat qiladi.
