Britaniyada benzin narxi Yevropadan qimmatroq
Buyuk Britaniyadagi avtomobil egalari bugungi kunda Yevropaning ko‘plab boshqa mamlakatlariga qaraganda yoqilg‘i uchun sezilarli darajada ko‘proq mablag‘ sarflashga majbur bo‘lmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
RAC tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, ayni paytda Britaniyada bir litr benzin o‘rtacha 156 pensni tashkil etmoqda. Kiprda bu ko‘rsatkich 136 pens, Ispaniyada 130 pens va Maltada bor-yo‘g‘i 116 pensga teng.
Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi. Ushbu farq oddiy haydovchilar hamyoniga jiddiy zarba bermoqda.
Masalan, oddiy oilaviy avtomobilning 55 litrlik bakini benzin bilan to‘ldirish britaniyaliklar uchun qariyb 87 funt sterlingga tushmoqda. Dizel yoqilg‘isi bilan esa 100 funt sterlingdan qimmatga tushmoqda.
Sharqiy Yevropada, xususan Polshada haydovchilar bir litr benzin uchun 122 pens, Bolgariyada esa 131 pens to‘layotgan bir paytda, Britaniyadagi narxlar o‘rtasidagi tafovut ko‘plab savollarni keltirib chiqarmoqda. Ekspertlarning ta’kidlashicha, barcha Yevropa davlatlari xom neftni jahon bozoridan deyarli bir xil narxda sotib oladi va o‘xshash geosiyosiy muammolarga duch keladi.
Shunday ekan, narxlardagi bunday katta farqning asosiy sababi davlat soliq siyosatiga borib taqaladi. AA mutaxassisi Luke Bosdetning tushuntirishicha, ayrim davlatlar asosiy soliq yukini avtomobilga egalik qilishga, ya’ni yillik yig‘imlarga qaratsa, boshqalari uni bevosita yoqilg‘i iste’moliga, ya’ni aksiz solig‘iga yuklaydi.
Hozirgi vaqtda Britaniyada sotilayotgan har bir litr benzin narxining 79 pensi, ya’ni yarmidan ko‘pi to‘g‘ridan-to‘g‘ri davlat g‘azinasiga soliq va QQS, ya’ni Qo‘shilgan qiymat solig‘i ko‘rinishida tushadi. Taqqoslash uchun, Ispaniyada yoqilg‘ining o‘zi va sotuvchi marjasi Britaniya bilan bir xil, taxminan 76 pens bo‘lsa-da, u yerdagi soliq yuki 79 pens emas, balki 53 pensni tashkil qiladi.
Aynan shu 26 penslik farq yakuniy narxda o‘z aksini topmoqda. Janubiy va Sharqiy Yevropa mamlakatlarida, jumladan Polsha va Bolgariyada yoqilg‘i narxining arzonligi faqat soliqlar bilan emas, balki hukumatning ijtimoiy siyosati bilan ham bog‘liq.
RAC Foundation direktori Steve Goodingning so‘zlariga ko‘ra, aholi daromadlari nisbatan past bo‘lgan mamlakatlarda davlat yoqilg‘i narxini sun’iy ravishda ushlab turish uchun subsidiyalar ajratadi yoki davlat tasarrufidagi neftni qayta ishlash zavodlari orqali narxlarni nazorat qiladi. Qiziqarli jihati shundaki, Britaniya haydovchilari o‘zlarini eng ko‘p soliq to‘layotgan qatlam deb hisoblasa-da, Yevropada vaziyat bundan ham og‘irroq bo‘lgan hududlar mavjud.
Masalan, Niderlandiyada bir litr benzin narxi 193 pensga yetgan bo‘lsa, dizel 182 pensdan sotilmoqda. Fiskal tadqiqotlar instituti iqtisodchisi Stuart Adamning qayd etishicha, Britaniya hozirda narxlar bo‘yicha Yevropada o‘rta pog‘onani egallab turibdi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, yoqilg‘i narxining shakllanishi faqatgina jahon bozoridagi neft narxiga emas, balki har bir davlatning ichki soliq siyosati, ijtimoiy himoya choralari va iqtiyosiy omillari bilan chambarchas bog‘liq. Britaniyadagi yuqori narxlar asosan kuchli soliq yukining yoqilg‘i iste’moliga to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llanilishidan kelib chiqmoqda.
Bu esa davlat byudjetiga katta daromad keltirayotgan bo‘lsa-da, oddiy haydovchilarning orqasida qolmoqda. Kelajakda Yevropa mamlakatlari o‘rtasida soliq siyosatini muvozanlashtirish bo‘yicha muzokaralar davom ettirilishi kutilmoqda.
