Avtoishlab chiqaruvchilar mis o‘rniga arzon alyuminiydan foydalanishni boshladi
Jahon avtomobil sanoatida xomashyo narxlarining keskin ko‘tarilishi ishlab chiqaruvchilarni jiddiy choralar ko‘rishga majbur qilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
So‘nggi yillarda mis narxining misli ko‘rilmagan darajada oshishi natijasida Ferrari, BMW va Tesla kabi yirik kompaniyalar elektr o‘tkazgichlar uchun an’anaviy misdan voz kechib, alyuminiyga o‘tishni boshladi. Ushbu yangi yo‘nalish nafaqat xarajatlarni kamaytirish, balki zamonaviy elektromobillarning vaznini yengillatishda ham muhim rol o‘ynamoqda.
Xalqaro axborot agentliklarining ma’lumotlariga ko‘ra, misning bir tonnasi joriy yil boshida rekord darajadagi 15 ming dollarga yaqinlashgan bo‘lsa, alyuminiyning narxi bor-yo‘g‘i 3,1 ming dollar atrofida baholanmoqda. Bunday ulkan tafovut avtoishlab chiqaruvchilar uchun ishlab chiqarish tannarxini pasaytirishning eng samarali yo‘liga aylandi.
Tahlilchilarning prognozlariga ko‘ra, 2026-yilga borib ushbu o‘zgarish tufayli misga bo‘lgan global talab 2 foizga, 2030-yilga kelib esa 6 foizga qisqarishi kutilmoqda. Hashamatli brendlar va yangi texnologiyalar borasida Italiyaning Ferrari kompaniyasi alyuminiy quvvat kabellaridan foydalanishni 2025-yilda o‘zining 296 rusumli gibrid sportkarida boshlagan edi.
Keyinchalik bu texnologiya brendning boshqa modellariga, jumladan, ilk to‘liq elektrli avtomobillariga ham tatbiq etildi. Kompaniya mutaxassislarining ta’kidlashicha, ushbu o‘zgarish elektr simlarining umumiy vaznini qariyb 20 foizga kamaytirish imkonini bergan.
Germaniyaning BMW konserni esa bu borada kashshoflardan biri hisoblanadi. Kompaniya alyuminiy o‘tkazgichlarni o‘n yildan ortiq vaqt davomida, ya’ni 2011-yildagi modellardan buyon qo‘llab kelmoqda.
Bugungi kunda ko‘plab gibrid va elektr modellar aynan alyuminiy kabellar bilan jihozlangan. Shuningdek, Xitoyning yangi avlod elektromobil brendlari ham o‘z mahsulotlarida ushbu yechimdan keng foydalanmoqda.
Garchi alyuminiy iqtisodiy jihatdan foydali bo‘lsa-da, uning o‘ziga xos texnik jihatlari mavjud. Mutaxassislarning tushuntirishicha, alyuminiy elektr tokini misga qaraganda sustroq o‘tkazadi.
Shu sababli, bir xil quvvatni uzatish uchun alyuminiy simlarning hajmi kattaroq bo‘lishi talab etiladi. Bundan tashqari, alyuminiy ishlab chiqarish jarayoni ko‘proq energiya sarfini talab qilishi bilan ajralib turadi.
Shunga qaramay, soha ekspertlari alyuminiyga o‘tish jarayoni ortga qaytmasligini ta’kidlamoqda. Dunyoning boshqa yirik konsernlari ham allaqachon ushbu materialga o‘tishni boshlagani haqida xabarlar mavjud.
O‘zbekiston bozorida ham elektromobillar ommalashib borayotgan bir paytda, butun dunyo bo‘ylab avtomobillar tannarxini pasaytirishga qaratilgan ushbu texnologik burilish kelajakda mashinalar narxining barqarorlashuviga xizmat qilishi mumkin. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, misning qimmatbaho metallga aylanib borishi avtomobil sanoatida yangi muhandislik yechimlarini rag‘batlantirmoqda.
