Vilena xazinasidagi buyumlar meteorit temiridan ekanligi aniqlandi
Ispaniyalik olimlar bundan 60 yil avval kashf etilgan mashhur Vilena xazinasini o‘rganish davomida muhim ilmiy xulosalarga keldilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Tadqiqotlar natijasida bronza davriga oid ikkita buyum — bilaguzuk va yarim shar shaklidagi bezak meteorit temiridan yasalganligi aniqlandi. Ushbu kashfiyot haqidagi maqola nufuzli Trabajos de Prehistoria ilmiy jurnalida e’lon qilindi.
Vilena xazinasi 1963 yilda Ispaniyaning Alikante provinsiyasida topilgan bo‘lib, u 66 ta bebaho buyumdan iborat. Xazinadagi buyumlarning asosiy qismi sof oltindan ishlangan bo‘lib, ular miloddan avvalgi 1500–1200-yillarga tegishli.
Ushbu to‘plam Yevropa bronza davrining eng muhim yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Biroq, xazinadagi ikkita temir buyum, ya’ni zanglagan temirga o‘xshash yarim shar va bilaguzuk, olimlarni uzoq vaqt davomida hayratda qoldirdi.
Chunki Iberiya yarim orolida Temir davri faqat miloddan avvalgi 850-yillarda boshlangan. Bu esa ushbu buyumlar xazina yaratilganidan 300–400 yil keyin paydo bo‘lishi kerakligini anglatadi.
Mutaxassislar ushbu buyumlar tarkibini o‘rganish uchun kimyoviy tahlillar o‘tkazdilar. Meteorit temirining tarkibida nikel miqdori yuqori bo‘lishi sababli, ular bu farqni aniqlash imkoniga ega bo‘lishdi.
Vilena arxeologiya muzeyida olib borilgan tahlillar natijasida ushbu buyumlarning tarkibi meteorit temiriga to‘liq mos kelishi isbotlandi. Bu esa buyumlar miloddan avvalgi XIV–XII asrlarda yaratilganini ko‘rsatadi.
Mazkur topilma bronza davri zargarlari nafaqat oltindan, balki meteorit temiridan ham buyumlar yasash bo‘yicha yuqori mahoratga ega bo‘lganini tasdiqlaydi. Ushbu kashfiyot Iberiya yarim orolida meteorit temiridan yasalgan ilk artefaktlar sifatida tarixga kirishi mumkin.
Olimlar kelgusida bu buyumlarni zamonaviy noinvaziv usullar yordamida yana o‘rganishni rejalashtirmoqdalar. Shu bilan birga, ajdodlarimiz meteorit temirining noyob xususiyatlarini qay darajada bilishganini aniqlash bo‘yicha tadqiqotlar davom etmoqda.
