Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar arab davlatlarini yangi strategiyaga majbur qildi
Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar mintaqaviy miqyosda kengayib, sobiq tinchlikni saqlab kelgan yirik davlatlarni ham o‘ziga jalb qilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Fors ko‘rfazi hududidagi mamlakatlar ilgari Eron bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri urushdan ehtiyot bo‘lib kelgan bo‘lsa-da, hozirgi kunda Tehronning qat’iy choralar ko‘rishi majburiyatiga duch kelmoqda. Vaziyatning keskinlashuvi arab dunyosining sabrini sinovga qo‘ydi va ular yangi strategik qarorlar qabul qilishga majbur bo‘ldilar.
Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklari kabi AQSHning asosiy hamkorlari Eronning ta’qiblaridan so‘ng o‘z pozitsiyasini tubdan o‘zgartirmoqda. Tehronning energetika markazlariga va Qizil dengizdagi muhim obyektlariga qilingan zarbalar arab davlatlarining ehtiyotkorlik siyosatini tugatdi.
Saudiya Arabistoni ilgari havo makonidan foydalanishni cheklovchi ekanligini aytgan bo‘lsa ham, endi qirol Fahd aviabazasidan AQSH harbiy kuchlariga foydalanishga ruxsat berdi. Valiahd shahzoda Muhammad bin Salmonning qarori muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u tiyib turish zamirini tark etib, jangovar harakatlarga qo‘shilishga tayyorlanmoqda.
Birlashgan Arab Amirliklari esa moliyaviy bosimni kuchaytirmoqda. Dubaydagi Eronga tegishli kasalxonalar va klublar yopilgan holda, Tehronning milliardlab dollarlik aktivlari muzlatilishi e’lon qilindi.
Bu choralar Eronni jahon savdo tizimidan uzoqlashtirishga qaratilgan. Shuningdek, Eron Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kema-lardan haq undirish niyatini bildirib, mintaqaning iqtisodiyotiga katta tahdid solmoqda.
Arab yetakchilari Donald Tramp bilan muntazam muzokaralar olib borib, Eronning harbiy salohiyatini yo‘q qilishga chaqirmoqda. Biroq diplomatik himoya vositalarining yetarli emasligi Qatar, Kuvayt va Saudiya Arabistonidagi hujumlar bilan isbotlandi.
Endilikda vaziyatning rivojlanishi harbiy aralashuvga bog‘liq bo‘lmoqda. Arab davlatlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri urushga kirishi mojaroga nuqta qo‘yadimi yoki uni yanada murakkablashtiradimi, bu savol hali ochiq qolmoqda.
Eronning bo‘g‘ozi uchun pul yig‘ish rejasining amalga oshishi butun dunyo iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
