Tramp va Xitoy Hormuz bo‘g‘ozi masalasida kelisha olmadi
Amerika Qo‘shma Shtatlari prezidenti Donald Trampning Xitoy xalq respublikasiga amalga oshirgan tashrifi doirasida Hormuz bo‘g‘ozini ochish va undagi xavfsizlikni ta’minlash masalalari muhokama qilindi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Biroq nufuzli nashrlarning xabar berishicha, ushbu muzokaralar kutilganidek aniq va ijobiy natijalarni taqdim etmadi. Eron hukumati hozircha strategik ahamiyatga ega bo‘lgan ushbu suv yo‘li ustidan nazoratni yumshatish niyatida emasligini namoyish etmoqda.
Eron prezidenti Mas’ud Pizishkiyon o‘z bayonotida mamlakat Hormuz bo‘g‘ozida samarali va professional nazorat mexanizmlarini joriy etishda davom etishini ta’kidladi. Bu holat mintaqadagi harbiy harakatlar yakunlangan taqdirda ham, Tehron ushbu muhim savdo yo‘lagidagi o‘z ta’sirini saqlab qolishga urinayotganidan dalolat beradi.
Bo‘g‘oz orqali o‘tadigan energiya resurslari oqimi jahon iqtisodiyoti uchun hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgani bois, Eronning ushbu pozitsiyasi xalqaro hamjamiyatda xavotir uyg‘otmoqda. Shu bilan birga, Xitoy tashqi ishlar vaziri Van I Hormuz bo‘g‘ozi imkon qadar tezroq to‘liq quvvat bilan ishlashi va yuk tashish xavfsizligi ta’minlanishi zarurligini qayd etdi.
Pekin va Vashington ushbu masalada umumiy til topishgandek ko‘rinsa-da, amaliy natijalar hali ko‘zga tashlanmayapti. Xitoy tomoni AQSh va Isroilning Eronga nisbatan amalga oshirgan harakatlarini bir necha bor tanqid ostiga olgan.
Shu sababli Tramp va Si Szinpin uchrashuvida Yaqin Sharq masalasida yagona pozitsiya ko‘rsatishga harakat qilingan bo‘lsa-da, tomonlar o‘rtasidagi tub qarama-qarshiliklar saqlanib qolmoqda. Ayni paytda kemalarga hujum qilish tahdidlari tufayli Hormuz bo‘g‘ozidagi dengiz qatnovi keskin cheklangan.
Dengiz harakatini kuzatuvchi manbalarning ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi bir sutka davomida ushbu hududdan atigi beshta kema o‘tgan. Bu ko‘rsatkich bo‘g‘ozning odatdagi ish tartibidan ancha past bo‘lib, xalqaro savdo va logistika tizimiga jiddiy zarar yetkazmoqda.
Vaziyatning barqarorlashishi uchun nafaqat yirik davlatlar kelishuvi, balki mintaqadagi barcha tomonlarning o‘zaro ishonchi talab etiladi.
