Olimlar dunyo aholisini to'rt milliard nafargacha qisqartirishni taklif qildi

Hozirgi vaqtda Yer yuzida istiqomat qilayotgan aholi soni 8 milliard kishidan oshib ketdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Olimlar sayyoramizdagi ekologik muvozanatni saqlash va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish maqsadida 2200-yilga borib dunyo aholisini bosqichma-bosqich 4 milliard nafargacha qisqartirishni taklif qilmoqda. Barqaror rivojlanish masalalariga bag‘ishlangan nufuzli nashrlarda e’lon qilingan ushbu tadqiqotga ko‘ra, aholi sonining tabiiy ravishda kamayishi suv, oziq-ovqat va energiya taqchilligi muammolarini hal etishga xizmat qiladi.

Resurslarni tejash va ijtimoiy farovonlik Tadqiqot mualliflarining fikricha, aholi sonining kamayishi atrof-muhitga tushayotgan yuklamani sezilarli darajada yengillatadi. Bu jarayon tabiatning ifloslanish darajasini pasaytirib, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashda samarali vosita bo‘lishi mumkin.

Shuningdek, aholi zichligi yuqori bo‘lgan hududlarda yashash sifati yaxshilanadi, resurslar uchun yuzaga keladigan nizolar va majburiy migratsiya oqimlari kamayadi. Olimlar aholi sonini tartibga solishda hech qanday majburiy yoki zo‘ravonlik usullaridan foydalanmaslik kerakligini uqtirmoqda.

Buning o‘rniga, rivojlanayotgan hududlarda ta’lim va tibbiyot sifatini oshirish, ijtimoiy himoyani kuchaytirish zarur. Ayniqsa, xotin-qizlarning sifatli ta’lim olishi va jamiyat hayotida faol ishtirok etishi tug‘ilish darajasining tabiiy ravishda me’yorlashishiga olib keladigan asosiy omil sifatida ko‘rsatilgan.

Global tendensiyalar va kutilayotgan natijalar Dunyo miqyosida so‘nggi chorak asr davomida tug‘ilish koeffitsiyenti pasayib borayotgani kuzatilmoqda. Agar hozirgi tendensiya saqlanib qolsa, yaqin kelajakda dunyo aholisining o‘sish sur’ati yanada sekinlashishi mumkin.

Masalan, Eron va Janubiy Koreya kabi davlatlar tajribasida ijtimoiy islohotlar natijasida tug‘ilish koeffitsiyenti qisqa muddatda sezilarli darajada o‘zgargani ma’lum. Shuni ham ta’kidlash joizki, ayrim mutaxassislar insoniyat oldidagi asosiy muammo aholi sonida emas, balki mavjud boyliklarning noteng taqsimlanishida deb hisoblaydi.

Shunga qaramay, tadqiqotchilar barqaror kelajak qurish uchun ham aholi sonini nazorat qilish, ham har bir shaxsning tabiatga yetkazadigan zararli ta’sirini kamaytirish lozimligini ta’kidlamoqda. Ma’lumot o‘rnida aytish joizki, O‘zbekiston aholisi ham yildan-yilga ko‘payib bormoqda.

2026-yilning boshidagi ko‘rsatkichlarga ko‘ra, mamlakatimiz aholisi 39 million nafardan oshgan bo‘lib, ularning asosiy qismi shaharlarda istiqomat qiladi. Bu kabi demografik o‘zgarishlar resurslarni boshqarish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish masalalarini yanada dolzarb qiladi.