Quyosh yuzasidagi sirli girdoblar ilk bor yuqori aniqlikda tasvirga olindi
Olimlar dunyodagi eng qudratli Quyosh teleskopi yordamida Quyosh yuzasini tarixda birinchi marta misli ko‘rilmagan aniqlikda tasvirga olishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Yangi fotosurat va videolarda ilgari kuzatilmagan sirli girdoblar hamda magnit maydonining murakkab harakati aks etgan. Mutaxassislarning fikricha, ushbu kashfiyot Quyosh faoliyatini chuqurroq tushunish va Yer sayyorasiga bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi kosmik ob-havoni aniqroq bashorat qilish imkonini beradi.
Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, ushbu girdoblar Quyosh yuzasidagi o‘ta issiq gazlar harakati natijasida magnit maydonining buralishi orqali hosil bo‘ladi. Aynan shu jarayonlar Quyosh chaqnashlari va boshqa kuchli energiya chiqishlarining asosiy manbai hisoblanadi.
Bunday kosmik ob-havo hodisalari Yerdagi elektr tarmoqlari, sun’iy yo‘ldoshlar va hatto ochiq koinotdagi astronavtlar xavfsizligiga ham jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin. Kashfiyotning ilmiy ahamiyati AQSH Milliy Quyosh observatoriyasi olimi doktor Devid Bobolsning aytishicha, Quyosh fizikasini eng mayda jarayonlarigacha o‘rganish kosmik ob-havoni kelajakda aniqroq prognoz qilish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalari nufuzli Nature jurnalida e’lon qilindi. Ushbu muhim kashfiyot Gavayi orollarida joylashgan dunyodagi eng kuchli Inouye Quyosh teleskopi yordamida amalga oshirildi.
Quyosh yuzasidan olingan tasvirlarda avval hech qachon bunday aniqlikda qayd etilmagan aylanma girdoblar yaqqol ko‘zga tashlanadi. Olimlar ushbu hodisani Kelvin-Gelmols beqarorligi deb atashdi.
Bu ikki xil tezlikda harakatlanuvchi gaz yoki suyuqlik qatlamlari bir-biriga nisbatan siljiganda yuzaga keladigan fizik jarayon bo‘lib, kichik tebranishlarni ulkan spiralsimon girdoblarga aylantiradi. Milliy observatoriya tadqiqotchisi doktor Fridrix Voyegerning so‘zlariga ko‘ra, ushbu kashfiyot kosmik ob-havo qanday shakllanishi va Quyosh yuzasi nega bunchalik yuqori haroratga ega ekanini yaxshiroq tushunishga xizmat qiladi.
Yetarlicha energiya to‘plangach, u Quyosh chaqnashi yoki koronal massa chiqarilishi ko‘rinishida koinotga ajralib chiqadi. Kelajakdagi xavfsizlik va prognozlar Doktor Devid Bobols Quyoshni noyob tabiiy laboratoriya deb atab, u fizikaning asosiy qonunlarini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi.
Mutaxassisning eslatishicha, hatto Albert Eynshteynning umumiy nisbiylik nazariyasi ham ilk bor aynan Quyosh tutilishi paytidagi kuzatuvlar orqali tajribaviy tarzda tasdiqlangan edi. Mutaxassislarning xulosasiga ko‘ra, bunday yuqori aniqlikdagi kuzatuvlar kelajakda kosmik ob-havo xavflarini barvaqt aniqlashga yordam beradi.
Bu esa o‘z navbatida sun’iy yo‘ldoshlar va global energetika tizimlarini kutilmagan nosozliklardan himoya qilish hamda koinot fizikasi bo‘yicha yangi ilmiy kashfiyotlarga keng yo‘l ochish imkonini taqdim etadi. Matbuotda e’lon qilingan ushbu ma’lumotlar Quyosh tizimidagi eng muhim yulduz haqidagi tasavvurlarimizni butunlay o‘zgartirishi kutilmoqda.
