Olimlar Quyosh yuzasidagi ulkan girdoblar tasvirini muhrlashga muvaffaq bo'ldi
Quyosh yuzasida sodir bo‘layotgan plazma harakatlari yulduzning magnit maydonini o‘zgartirib, ulkan aylanma girdoblarni yuzaga keltirmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Olimlar ushbu murakkab jarayonni yuqori aniqlikdagi tasvirlar yordamida muhrlashga muvaffaq bo‘lishdi va bu orqali Quyoshdagi kuchli energiya portlashlarining tub sabablarini tushunishga yaqinlashdilar. Mazkur tabiiy hodisalar kosmik ob-havoning shakllanishida asosiy rol o‘ynab, Yerdagi elektr tarmoqlari, sun’iy yo‘ldoshlar faoliyati va koinotdagi astronavtlar xavfsizligiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
AQSH Milliy quyosh rasadxonasi mutaxassisi doktor Devid Boboltzning qayd etishicha, yangi olingan tasvirlar olimlarga kosmik ob-havo o‘zgarishlarini chuqurroq o‘rganish va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavflarga oldindan tayyorgarlik ko‘rish imkonini beradi. Uning ta’kidlashicha, koinotdagi jarayonlarni aniq bashorat qilish uchun Quyosh fizikasini eng kichik zarrachalar va masshtablargacha tadqiq etish talab etiladi.
Ushbu ilmiy izlanishlar natijalari nufuzli Nature jurnalida keng jamoatchilikka taqdim etildi. Inoue teleskopi va yangi kashfiyotlar Tadqiqot ishlari Gavayi orollaridagi baland tog‘ cho‘qqisida joylashgan, dunyodagi eng yirik hisoblangan Inoue quyosh teleskopi yordamida olib borildi.
Mazkur hududda osmonning o‘ta musaffoligi va chang miqdorining kamligi Quyosh yuzasini yuqori aniqlikda kuzatish uchun qulay sharoit yaratadi. Astronomlar Quyosh yuzasida bir-biriga chirmashib ketayotgan girdoblarni misli ko‘rilmagan tafsilotlar bilan tasvirga olishdi.
Astronom Devid Kuridzening tushuntirishicha, bunday aylanma harakatlar magnit energiyasini yuzaga keltiruvchi asosiy manba hisoblanadi. Mazkur energiya ma’lum muddat davomida to‘planib boradi va yakunda kosmik fazoga katta miqyosdagi portlashlar ko‘rinishida otilib chiqadi.
Bu jarayon fanda Kelvin-Gelmgols beqarorligi deb atalib, u plazma kabi gaz qatlamlarining o‘zaro ta’siri natijasida shakllanadi. Kosmik ob-havo va uning ahamiyati Rasadxona xodimi Fridrix Vyogerning so‘zlariga ko‘ra, ushbu hodisaning aniqlanishi nafaqat kosmik ob-havo dinamikasini tushunishga, balki Quyosh atmosferasining nima uchun o‘ta yuqori haroratga ega ekanini anglashga ham xizmat qiladi.
Yuqori qatlamlarda yetarli miqdorda energiya yig‘ilganda, u kuchli chaqnashlar yoki koronal massa otilishi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Doktor Boboltz ushbu tadqiqotning amaliy ahamiyati beqiyos ekanini, u insoniyatni kosmik xavflardan himoyalanishga o‘rgatishini ta’kidladi.
Quyosh bizga eng yaqin yulduz bo‘lgani sababli, undagi fizika qonuniyatlarini o‘rganish koinot haqidagi bilimlarimizni boyitishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Bunday ilmiy izlanishlar kelajakda texnologik infratuzilmalarni asrashda hal qiluvchi ahamiyatga ega.
