Astronomlar yulduz va qora tuynukka o'xshash g'ayrioddiy obyektni kashf etdi
Astronomlar koinotda o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan, ham yulduzga, ham qora tuynukka o‘xshash g‘ayrioddiy kosmik obyektni kashf etdilar. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur topilma butun Quyosh tizimi kengligiga teng ulkan hajmga ega bo‘lib, Yerdan milliardlab yorug‘lik yili masofada joylashgan. Xalqaro olimlar guruhining Nature jurnalida e’lon qilingan tadqiqotiga ko‘ra, ushbu obyekt yulduz kabi yorug‘lik taratsa-da, uning ajratayotgan energiyasi o‘ta kuchli qora tuynuklarga xosdir.
Bu kashfiyot koinotning ilk davrlarini o‘rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda. Olimlar ushbu sirli obyektni NASAning James Webb kosmik teleskopi yordamida olingan tasvirlarni tahlil qilish jarayonida aniqladilar.
Kit yulduzlar turkumida joylashgan va MoM-BH-1 deb nomlangan ushbu jism Katta portlashdan taxminan 660 million yil o‘tib shakllangan deb hisoblanmoqda. Dastlab tadqiqotchilar uni shunchaki ulkan qizil yulduz deb o‘ylashgan edi, biroq keyingi o‘rganishlar uning energiya quvvati oddiy yulduzlarnikidan 100 milliard marta ko‘proq ekanini ko‘rsatdi.
Yangi turdagi kosmik jismning xususiyatlari Massachusets texnologiya instituti olimi Rohan Nayduning ta’kidlashicha, bu kashfiyot astrofizik obyektlarning mutlaqo yangi turini namoyon etadi. U bir vaqtning o‘zida ham klassik yulduzlarga xos belgilarni, ham qora tuynuklarga xos ulkan energiyani o‘zida mujassam etgan.
Kompyuter modellashtirish natijalari shuni ko‘rsatdiki, obyekt yadroviy sintez hisobiga energiya chiqarmaydi. Buning o‘rniga, u zich gaz qatlamlari bilan o‘ralgan qora tuynuk bo‘lib, aynan shu gaz qatlami uning nurlanishini oddiy yulduz nuriga o‘xshatib ko‘rsatmoqda.
Obyektning nuri deyarli to‘liq qizil rangda bo‘lib, ma’lum bir to‘lqin uzunligidan so‘ng keskin ravishda g‘oyib bo‘ladi. Bunday holat hozirgacha fanga ma’lum bo‘lgan boshqa hech bir kosmik jismda kuzatilmagan.
Astronomlarning fikricha, agar ushbu ma’lumotlar kelgusi kuzatuvlarda ham tasdiqlansa, koinotning olis nuqtalarida ko‘rinadigan boshqa ko‘plab sirli qizil nuqtalar ham aynan mana shunday qora tuynuk yulduzlari bo‘lib chiqishi mumkin. Galaktikalar rivojlanishidagi o‘rni Ushbu topilma galaktikalar evolyutsiyasini tushunishda muhim ahamiyatga ega.
Tadqiqotchilar bunday obyektlar bugungi kunda galaktikalar markazida mavjud bo‘lgan o‘ta ulkan qora tuynuklarning dastlabki shakllari bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqdalar. Bu esa koinotning shakllanish jarayoni haqidagi tasavvurlarni tubdan o‘zgartirishi mumkin.
Rohan Nayduning so‘zlariga ko‘ra, qora tuynuk yulduzlari deyarli har bir ulkan qora tuynukning vujudga kelishidagi ilk bosqich bo‘lishi ehtimoldan xoli emas. Ular yulduzlar paydo bo‘lishi va galaktikalarning keyingi rivojlanishiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin.
Hozirda olimlar James Webb teleskopi yordamida ushbu noyob hodisani chuqurroq o‘rganishda davom etmoqdalar.
