Qozog'istonda suv tanqisligiga qarshi bulutlarga sun'iy ta'sir ko'rsatilmoqda
Markaziy Osiyo mintaqasida kuzatilayotgan suv tanqisligi va qurg‘oqchilik muammolarini bartaraf etish maqsadida bulutlarga sun’iy ta’sir ko‘rsatish texnologiyalari sinovdan o‘tkazilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Xususan, Qozog‘istonning Turkiston viloyatida amalga oshirilayotgan tajriba loyihasi doirasida maxsus reagentlar yordamida yog‘ingarchilik miqdorini ko‘paytirish choralari ko‘rilmoqda. Ushbu tashabbus 900 ming gektardan ziyod ekin maydonlarini suv bilan ta’minlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari nobud bo‘lishining oldini olishga qaratilgan bo‘lib, mintaqada iqlim o‘zgarishiga moslashishning muhim bosqichi hisoblanadi.
Qozog‘iston 2024-yilning may oyidan boshlab ushbu zamonaviy usulni amaliyotga tatbiq etishga kirishdi. Loyihani muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun mahalliy mutaxassislar Birlashgan Arab Amirliklari Milliy meteorologiya markazi ekspertlari bilan yaqindan hamkorlik qilmoqda.
Jarayon davomida maxsus jihozlangan samolyotlar yordamida mos keladigan bulut qatlamlariga tuz asosidagi moddalar sepiladi. Ta’kidlash joizki, bu texnologiya har qanday sharoitda yomg‘ir yog‘dirish imkonini bermaydi, balki faqat tabiiy ravishda shakllangan va yog‘in berish salohiyatiga ega bo‘lgan bulutlar samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Loyiha samaradorligi va iqtisodiy kutilmalar Hozirga qadar mazkur loyiha doirasida o‘ndan ortiq parvozlar amalga oshirildi va ularning natijalari sun’iy yo‘ldosh hamda meteorologik stansiyalar yordamida muntazam tahlil qilib borilmoqda. Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, texnologiya kutilgan natijani bersa, Qozog‘iston iqtisodiyoti yiliga 74 million dollarga yaqin foyda ko‘rishi mumkin.
Bu mablag‘ asosan qurg‘oqchilik tufayli yuzaga keladigan zararlarni kamaytirish va suv resurslarini barqaror boshqarish hisobiga shakllanadi. O‘zbekistonda ham suv muammosini hal etish yo‘lida shunga o‘xshash pilot loyihani ishga tushirish bo‘yicha tayyorgarlik ishlari olib borilmoqda.
Mamlakatimiz mutaxassislari sun’iy yog‘ingarchilik yordamida namlik darajasini tabiiy ko‘rsatkichlarga nisbatan 10 foizdan 20 foizgacha oshirish imkoniyatlarini o‘rganmoqda. Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot institutida bulutlar fizikasi va atmosferaga faol ta’sir ko‘rsatish usullari ustida ilmiy izlanishlar davom ettirilmoqda.
Texnologiyaning imkoniyatlari va cheklovlari Mutaxassislarning fikricha, bulutlarni sun’iy urug‘lantirish usuli qurg‘oqchilikka qarshi kurashda samarali yordamchi vosita bo‘la oladi. Biroq uning natijasi ko‘p jihatdan ob-havo sharoiti va bulutlarning tarkibiga bog‘liqdir.
Shu bois, texnologiyaning atrof-muhitga ta’siri va uzoq muddatli samaradorligini ilmiy jihatdan chuqur baholash mintaqa mamlakatlari uchun ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda. Suv resurslaridan oqilona foydalanish va bunday innovatsion yondashuvlarni uyg‘unlashtirish kelajakda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashga xizmat qiladi.
