Xitoy Janubiy dengizda yangi sun'iy orol barpo etdi
Xitoy hukumati Janubiy Xitoy dengizidagi Parasel arxipelagida joylashgan Antelop rifida sun’iy orol barpo etish ishlarining dastlabki bosqichini yakuniga yetkazdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Sun’iy yo‘ldosh orqali olingan so‘nggi tasvirlar hududda keng ko‘lamli qurilish ishlari olib borilganini va maxsus texnikalar yordamida dengiz tubini chuqurlashtirish jarayonlari to‘xtatilganini tasdiqlamoqda. Xalqaro tahlilchilarning fikricha, mazkur strategik obyekt kelajakda mintaqadagi eng yirik harbiy bazalardan biriga aylanishi va Pekinning hududdagi geosiyosiy ta’sirini sezilarli darajada mustahkamlashi kutilmoqda.
Reuters axborot agentligi tomonidan o‘rganilgan ma’lumotlarga ko‘ra, qariyb olti oy davom etgan qizg‘in jarayonlardan so‘ng, suv tubidan tuproq va shag‘al qazib oluvchi yirik kemalar hududni tark etgan. Iyul oyi o‘rtalarida olingan yangi suratlarda esa orolning janubi-sharqiy qismida vertolyotlar uchun maydonchalar va boshqa muhim infratuzilma inshootlarini qurish boshlangani yaqqol ko‘zga tashlanadi.
Garchi rasmiy Pekin ushbu loyihani ob-havoni kuzatish va ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish kabi fuqarolik maqsadlari bilan izohlayotgan bo‘lsa-da, xalqaro hamjamiyatda bu borada shubhalar mavjud. Strategik ahamiyat va harbiy imkoniyatlar Yangi barpo etilgan sun’iy orolning umumiy uzunligi taxminan olti kilometrni tashkil etadi.
Mutaxassislarning e’tiborini tortayotgan asosiy jihat shundaki, orolning uch kilometrdan ortiq qismi tekis qirg‘oq chizig‘idan iborat bo‘lib, bu yerda harbiy samolyotlar uchun uchish va qo‘nish yo‘lagini qurish imkoniyati mavjud. Shuningdek, hududda 680 metr uzunlikdagi chuqur suv porti barpo etilgani yirik harbiy kemalar va suvosti kemalarining ushbu nuqtaga bemalol kirib kelishini ta’minlaydi.
Antelop rifining joylashuvi strategik jihatdan juda qulay hisoblanadi. Xalqaro ekspert Ben Lyuisning ta’kidlashicha, ushbu orol yaqin atrofdagi boshqa bazalarga qaraganda yirikroq va mudofaa nuqtayi nazaridan ustunroq mavqega ega.
Ayniqsa, mintaqada ehtimoliy qurolli to‘qnashuvlar yoki Tayvan bilan bog‘liq ziddiyatlar yuzaga kelgan taqdirda, ushbu baza Xitoy qurolli kuchlari uchun asosiy tayanch nuqtasi bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Mintaqaviy ziddiyatlar va xalqaro munosabatlar Xitoyning ushbu harakatlari qo‘shni davlatlar, xususan, Vetnam tomonidan keskin qarshilik bilan kutib olinmoqda.
Vetnam hukumati Parasel orollari ustidan o‘z suverenitetini da’vo qilib, Xitoyning mazkur hududda olib borayotgan qurilish ishlarini xalqaro huquq normalariga zid deb hisoblaydi. Mintaqadagi bunday o‘zgarishlar nafaqat hududiy da’volarni kuchaytiradi, balki dengiz yo‘llari nazorati bo‘yicha yangi bahslarga sabab bo‘ladi.
Avstraliyalik ekspertlarning fikricha, yangi infratuzilma tinchlik davrida AQSH va uning ittifoqchilari tomonidan amalga oshirilayotgan harbiy harakatlarni kuzatish imkonini beradi. Orolga o‘rnatiladigan zamonaviy radarlar va kuzatuv tizimlari suvosti kemalari harakatini hamda havo kengliklaridagi faollikni nazorat qilishda Xitoyga sezilarli ustunlik taqdim etadi.
Bu esa Janubiy Xitoy dengizidagi kuchlar muvozanatini Pekin foydasiga o‘zgartirishi mumkin.
