Grenlandiya orolidagi ulkan muzliklar erishi sezilarli darajada tezlashdi
Grenlandiya orolidagi ulkan muzliklar so‘nggi o‘ttiz yil davomida muttasil ravishda erib, maydoni qisqarib bormoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Daniya va Grenlandiya milliy geologiya xizmati tomonidan o‘tkazilgan so‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 2025–2026-yillar mavsumida muz qatlamining yo‘qolishi sezilarli darajada tezlashgan va qariyb 173 milliard tonnaga yetgan. Bu ko‘rsatkich o‘tgan mavsumdagi 130 milliard tonnalik yo‘qotishdan ancha yuqori bo‘lib, mintaqadagi ekologik vaziyatning yomonlashayotganidan dalolat beradi.
Mutaxassislarning fikricha, muzliklar massasining bunday izchil kamayishi global iqlim o‘zgarishlarining bevosita oqibatidir. Muzliklar erishining tarixiy holati Tarixiy ma’lumotlarga nazar tashlaydigan bo‘lsak, Grenlandiya muzliklari massasi oxirgi marta 1995–1996-yillar mavsumida ko‘paygan edi.
Shundan keyingi o‘ttiz yil davomida muzliklarning tiklanish jarayoni kuzatilmadi, aksincha, ular har yili ma’lum miqdorda kamayib bordi. Joriy mavsumdagi ko‘rsatkichlar tashvishli bo‘lsa-da, bu tarixdagi eng yuqori pasayish emas.
Masalan, 2012-yilda Grenlandiya muz qatlami bir mavsumning o‘zida rekord darajadagi 458 milliard tonna miqdorida qisqargan edi. Shunga qaramay, so‘nggi yillardagi barqaror erish jarayoni olimlarni jiddiy o‘yga solmoqda.
Iqlim o‘zgarishi va global oqibatlar Ekspert Signe Xillerup Larsenning ta’kidlashicha, havo haroratining ko‘tarilishi muzlarning erish tezligini oshiruvchi asosiy omil bo‘lib qolmoqda. Global isish natijasida Arktika mintaqasida harorat sayyoramizning boshqa nuqtalariga nisbatan tezroq ko‘tarilmoqda.
Bu esa nafaqat muzliklar maydonining kamayishiga, balki ularning tuzilishi zaiflashishiga ham olib keladi. Muz qatlamining bunday shiddat bilan erishi faqatgina mahalliy muammo emas, balki butun Yer yuzi iqlimiga ta’sir ko‘rsatadigan jarayondir.
Mutaxassislar ushbu o‘zgarishlar jahon okeani sathining ko‘tarilishiga sabab bo‘lishidan ogohlantirmoqda. Ulkan muz massalarining suvga aylanishi qirg‘oqbo‘yi hududlarini suv bosish xavfini oshiradi va okeandagi tabiiy oqimlar muvozanatini buzadi.
Agar erish jarayoni hozirgi sur’atlarda davom etsa, bu kelajakda dengiz ekotizimlarining o‘zgarishiga va ko‘plab mamlakatlar uchun iqtisodiy hamda ijtimoiy qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, xalqaro hamjamiyat iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish choralarini kuchaytirishi zarur deb hisoblanadi.
