Isroilda parlament saylovlari bo‘lib o‘tadi, kelajagi aniqlanadi
27 oktyabr kuni Isroilda mamlakat taqdiri va Yaqin Sharq kelajagini belgilab beruvchi muhim parlament saylovlari bo‘lib o‘tadi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Bu saylovlar 7 oktyabr fojialari va G‘azodagi urush boshlanganidan keyingi ilk umummilliy ovoz berish jarayonidir. Natijalar Isroil siyosatining kelajagi yo‘nalishini aniqlaydi: radikal yo‘nalish yoki muvozanatga yo‘nalish.
Amaldagi bosh vazir Binyamin Netanyahu harbiy va qat’iy ritorikalarini hamda jamiyatdagi chuqur bo‘linishni hisobga olib, hokimiyatda qolishini mushakkat so‘roq ostida qoldirmoqda. O‘z siyosatini 7 oktyabr hujumlarining oldini ololmaganlik va fojiani siyosiyalashtirish tufayli saqlash yo‘lida foydalanganlik deb ayblamoqchi bo‘lgan muxolifat, uning kursini sharply elektrochka qilmoqda.
Yashar partiyasi va general omili Gadi Eyzenkot Netanyahunings asosiy raqibi sifatida maydonga chiqmoqda. So‘rovnomalarga ko‘ra, Likud partiyasi kichik ustunlikka ega bo‘lsa-da, “Kim bosh vazir bo‘lishga munosib?” savolida Eyzenkot amaldagi hukumat rahbarini sezilarli farq bilan ortda qoldirmoqda.
U millionlab arab fuqarolarini jamiyatdan chetlatmaslik va ular bilan hisoblashish zarurligini ta’kidlaydi. Muxolifat ittifoqi esa Netanyahuning uzoq yillik hukmronligiga chek qo‘yish maqsadida Yair Lapid va Naftali Bennet kabi sobiq bosh vazirlarni birlashtirmoqda.
Ular 2021 yilda turli qarashdagi partiyalarni bir koalitsiyaga jamlab, “Bibi” ni vaqtincha hokimiyatdan chetlatgan tajribaga ega. Ular yer va chegara masalalarida og‘irlantiruvchi yondashuvni, ummaviy barqarorlik va xalqaro obro‘sini tiklashni talab qilayotganlar.
Saylovda nomzodlar qarashlari bir-biriga tubdan qarama-qarshi turadi. Netanyahu va o‘ta o‘ng ittifoqchisi Betsalel Smotrich arab aholisiga radikal pozitsiya egallab, ularni potensial tahdid sifatida ko‘rsatadi.
Eyzenkot esa bu yondashuvni og‘irlashtiruvchan deb bildiradi. Yer va chegara masalalari ham muhim joy egaydi: amaldagi hukumat Falastin yerlarida yahudiy manzilgohlari qurilishini kuchaytirib, barcha qo‘shni davlatlar bilan harbiy to‘qnashuv holatini ushlab turishga intilmoqda.
Muxolifat esa bu yo‘nalishni faqat og‘irlashtirishini, uzoq muddatli barqarorlik va xalqaro obro‘sini tiklash zarurligini bildirmoqda. Netanyahu saylovchilarga “Yoki Likud, yoki Falastin davlati” tahdidi bilan bosim o‘tkazishga urinmoqda.
Bu shior Isroil jamiyati ichidagi bo‘linishni chuqurlashtiradi. Knesset saylov tizimi partiyaviy ro‘yxatga asoslanadi: fuqarolar alohida nomzodlarga emas, partiyalarga ovoz beradi.
120 o‘rinlik parlamentda partiyalar to‘plagan ovoz foiziga qarab deputatlik o‘rinlarini taqsimlaydi. Hukumat tuzish uchun kamida 61 nafar deputatning qo‘llab-quvvatlovi talab etiladi.
Bu tizim koalitsiya hal qiluvchilarning ahamiyatini oshiradi, chunki bitta partiya yegulik qo‘llab-quvvatlovi topa olmaydi. Bu sababdan saylov natijalari koalitsiya tuzish jarayonini aniqlaydi.
Isroil kelajagi saylovlar natijalari orqali belgilanadi.
