O'zbekiston va Pokiston Xitoy orqali yangi transport yo'lagini ochadi
O‘zbekiston va Pokiston hukumatlari Afg‘onistondagi beqaror vaziyat hamda chegara punktlarining yopilishi sababli yuk tashish uchun Xitoy hududi orqali o‘tadigan yangi muqobil transport yo‘lagini rasman joriy etishga kelishib oldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mintaqaviy xavfsizlik va geosiyosiy o‘zgarishlar fonida ishlab chiqilgan ushbu kelishuv ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo-logistika aloqalarini uzluksiz ta’minlashga xizmat qiladi. O‘zbekiston Bosh vaziri o‘rinbosarining Islomobodga tashrifi davomida mazkur yo‘nalishni rasmiy transport koridoriga aylantiruvchi muhim hujjat imzolanishi kutilmoqda.
Ilgari Afg‘oniston orqali o‘tadigan yo‘nalish eng qisqa va iqtisodiy jihatdan eng tejamkor yo‘l hisoblanib, hatto Transafg‘on temir yo‘li loyihasining asosi sifatida ko‘rilayotgan edi. Biroq Islomobod va Kobul o‘rtasidagi munosabatlarning keskinlashishi natijasida Torxam va Chaman chegara o‘tish punktlari yopildi.
Bu esa mazkur yo‘lakning amalda o‘z faoliyatini to‘xtatishiga olib keldi. Shu bilan birga, Eron hududi orqali o‘tadigan yo‘llar ham ko‘rib chiqildi, lekin mintaqadagi harbiy-siyosiy ziddiyatlar ushbu variantning xavfsizlik darajasini pasaytirib yubordi.
Yangi logistika yo‘nalishining afzalliklari Xitoy orqali o‘tadigan yangi yo‘nalish masofa jihatidan uzunroq va transport xarajatlari biroz yuqori bo‘lishiga qaramay, eng ishonchli va barqaror variant deb topildi. Yangi sxemaga ko‘ra, Pokiston tovarlari Xitoy bilan chegaradagi Sost quruq porti orqali olib o‘tiladi.
Shundan so‘ng yuklar Xitoyning g‘arbiy hududlari bo‘ylab harakatlanib, Qirg‘iziston orqali O‘zbekistonga kirib keladi. Bu tizim Pokiston uchun Markaziy Osiyo bozoriga chiqishni, Toshkent uchun esa Pokiston portlari bilan barqaror aloqani kafolatlaydi.
Mintaqaviy transport yo‘laklarining qiyosiy tahlili shuni ko‘rsatadiki, Afg‘oniston yo‘nalishi hozirda yuqori siyosiy xavflar tufayli o‘z ahamiyatini yo‘qotgan. Eron yo‘nalishi esa beqarorlik sababli jozibador emas.
Xitoy orqali o‘tadigan yangi yo‘lak esa yuqori xavfsizlik darajasi bilan ajralib turadi va hozirda ikki davlat iqtisodiy tizimiga rasman integratsiya qilinmoqda. Savdo aloqalarining istiqbollari Pokiston bugungi kunda O‘zbekistonning Janubiy Osiyo mintaqasidagi ikkinchi yirik savdo hamkori hisoblanadi.
Yangi logistika zanjirining yo‘lga qo‘yilishi ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmini nafaqat saqlab qolish, balki sezilarli darajada oshirish imkonini beradi. 2025-yilga borib ushbu yo‘nalish orqali tashiladigan yuklar hajmi ortishi va bu Markaziy Osiyo mintaqasining tranzit salohiyatini yanada mustahkamlashi kutilmoqda.
Ushbu strategik qaror mintaqadagi davlatlarning tashqi savdo yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilish borasidagi intilishlarini yana bir bor tasdiqlaydi. Barqaror transport koridorlarining mavjudligi iqtisodiy o‘sish va mintaqalararo hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi.
