O‘zbekistonning xalqaro zaxiralari oltin narxi pasayishi sababli kamaydi
O‘zbekiston Respublikasining xalqaro zaxiralari 2026-yilning sentyabr oyi yakunlariga ko‘ra 5,55 milliard dollarga yoki 7,7 foizga kamayib, 1-oktyabr holatiga ko‘ra 66,6 milliard dollarni tashkil etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Zaxiralar hajmining qisqarishiga asosiy sabab sifatida jahon bozorida oltin narxining pasayishi ko‘rsatilmoqda. Shunga qaramay, mamlakatning umumiy zaxiralari o‘tgan yilning mos davriga nisbatan sezilarli darajada yuqori ko‘rsatkichni saqlab qolgan.
Zaxiralar tarkibida eng katta ulushni egallaydigan oltin aktivlarining qiymati sentyabr oyida 4,8 milliard dollarga kamayib, 60,1 milliard dollargacha tushgan. E’tiborli jihati shundaki, oltinning fizik hajmi kamaymagan, aksincha, 14,1 million troy unsiyasidan 14,3 million troy unsiyasiga ko‘paygan.
Qiymatning pasayishi bevosita xalqaro birjalardagi narxlar o‘zgarishi bilan bog‘liqdir. Xususan, London qimmatbaho metallar bozori ko‘rsatkichlariga ko‘ra, oltin narxi sentyabrda 9 foizga arzonlashgan.
Valyuta aktivlari va qimmatli qog‘ozlar holati Xalqaro zaxiralarning valyuta qismi ham sentyabr oyida ma’lum miqdorda qisqargan. Xorijiy valyutadagi aktivlar hajmi 6,6 milliard dollardan 5,9 milliard dollargacha kamaygan bo‘lib, bu 10,6 foizlik pasayishni anglatadi.
Ushbu o‘zgarish asosan tijorat banklaridagi depozitlar va naqd valyuta mablag‘larining kamayishi hisobiga yuzaga kelgan. Markaziy bank portfelidagi xalqaro qimmatli qog‘ozlar hajmi ham biroz qisqarib, 1,69 milliard dollarni tashkil etgan.
O‘zbekistonning SDR, ya’ni maxsus qarz olish huquqlari doirasidagi aktivlari 571 million dollar miqdorida belgilangan. Hozirgi kunda oltin zaxiralari mamlakat umumiy jamg‘armasining 90,2 foizini tashkil etmoqda.
Bu ko‘rsatkich davlatning tashqi iqtisodiy tebranishlarga nisbatan chidamliligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Yillik ko‘rsatkichlar va dinamika Sentyabr oyidagi pasayishga qaramasdan, O‘zbekistonning jami xalqaro zaxiralari o‘tgan yilning mos davri bilan solishtirilganda 21,1 foizga yoki 11,6 milliard dollarga ko‘proqdir.
Taqqoslash uchun, o‘tgan yilning shu davrida zaxiralar miqdori 55 milliard dollar atrofida bo‘lgan. Bu esa mamlakat moliyaviy barqarorligining uzoq muddatli istiqbolda o‘sib borayotganidan dalolat beradi.
Joriy yilning mart oyida mamlakat zaxiralari o‘zining tarixiy eng yuqori nuqtasiga chiqib, 77,1 milliard dollarga yetgan edi. Hozirgi 66,6 milliard dollarlik ko‘rsatkich ushbu eng yuqori natijadan 13,6 foizga past bo‘lsa-da, yil boshidagi ko‘rsatkichlar bilan deyarli bir xil darajada saqlanib qolmoqda.
Mutaxassislar xalqaro zaxiralarning bunday o‘zgarishini tabiiy bozor jarayoni sifatida baholamoqdalar.
