O‘zbekistonda mulkni boshqarishning yangi va zamonaviy tizimi joriy etiladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mamlakatimizda mulkdorlar va tadbirkorlar uchun mulkni professional boshqarish va meros madaniyatini rivojlantirishga xizmat qiluvchi "Xususiy fondlar to‘g‘risida"gi qonun loyihasi ishlab chiqildi. Ushbu hujjat xalqaro tajriba asosida tayyorlangan bo‘lib, shaxsiy va xususiy fondlarning o‘ziga xos jihatlarini birlashtirgan innovatsion mexanizmni taqdim etadi.
Shaxsiy fond — bu jismoniy shaxs tomonidan hayotlik davrida yoki vafotidan so‘ng uning vasiyatiga binoan tashkil etiladigan nodavlat notijorat tashkilotdir. Ushbu fondning asosiy maqsadi muassis tomonidan jamlangan mol-mulkni belgilangan shartlar asosida boshqarish va ijtimoiy, madaniy, ma’rifiy hamda xayriya loyihalarini davomiy amalga oshirishdir.
Professional boshqaruv tizimi tufayli muassis yaratgan biznes va xayriya faoliyati barqaror rivojlanadi va uzoq yillar davomida faol bo‘lib qoladi. Qonun loyihasi 8 ta bob va 49 ta moddadan iborat bo‘lib, unda fond faoliyatining barcha jihatlari yoritilgan.
Benefitsiarlar (naf oluvchilar)ga fond mablag‘lari qanday tartibda berilishi aniq belgilangan. Ular asosiy benefitsiarlar (aniq shaxslar) va oddiy benefitsiarlar (shaxslar guruhi)ga bo‘linadi.
Fondning ta’sis hujjatlari — Ustav va Boshqaruv shartlari adliya organlarida ro‘yxatdan o‘tkaziladi, bu esa mulkni boshqarish va boshqaruv organlari o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi. Fond mulkini samarali boshqarish uchun muassisda bir qator tanlov imkoniyatlari mavjud.
Kundalik boshqaruv yakka tartibda yoki jamoaviy organ tomonidan amalga oshiriladi. Nazorat esa oliy kollegial organ, vasiylik kengashi yoki maxsus nazorat tuzilmasi orqali ta’minlanadi.
Muassis fond manfaatlariga zid bo‘lgan qaror yoki harakatlarga veto qo‘yish huquqiga ega. Mazkur mexanizm fuqarolarga o‘z mulkini nafaqat bugun, balki kelajakda ham o‘z xohishiga ko‘ra boshqarish imkoniyatini beradi.
Bu, ayniqsa, yirik xayriya loyihalarini tashkil etish va oilaviy kapitalni avloddan avlodga uzluksiz yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi. Yangi tizim jamiyat hayotida inson kapitalini qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy rivojlanishga xizmat qiluvchi kuchli vositaga aylanishi kutilmoqda.
Sizningcha, shaxsiy fondlarning tashkil etilishi mamlakatimizda xayriya va metsenatlik madaniyatini qanday o‘zgartirishi mumkin?
