FIFA jahon chempionati chiptalari savdosidan rekord darajada daromad oldi

Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) 2026-yilda bo‘lib o‘tadigan Jahon chempionati chiptalarini sotish orqali kutilganidan ancha yuqori mablag‘ ishlab topib, tarixiy rekord o‘rnatdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Britaniyaning nufuzli The Times nashri turnirning moliyaviy hisobotlariga tayanib xabar berishicha, chiptalar savdosidan tushgan sof daromad qariyb 4,49 milliard yevroni tashkil etgan. Ushbu ko‘rsatkich nafaqat dastlabki taxminlardan o‘zib ketdi, balki 2022-yilda Qatarda o‘tkazilgan jahon birinchiligidagi tushumdan naq besh baravar ko‘pdir.

Mundial chiptalaridan tushgan ulkan mablag‘ tashkilotning umumiy moliyaviy holatini yangi bosqichga olib chiqdi. FIFA dastlab ushbu yo‘nalishdan 2,96 milliard yevro atrofida daromad olishni rejalashtirgan edi, biroq yakuniy raqamlar kutilganidan 1,53 milliard yevroga ko‘proq bo‘lib chiqdi.

Chiptalarning mislsiz savdosi tufayli musobaqadan ko‘riladigan umumiy jami daromad rekord darajadagi 13,47 milliard yevroga yetishi taxmin qilinmoqda. Daromad ortishining asosiy sabablari Moliyaviy muvaffaqiyatning asosiy omillaridan biri sifatida o‘yinlar sonining ortishi ko‘rsatilmoqda.

AQSH, Kanada va Meksika mezbonlik qiladigan navbatdagi mundialda ishtirokchi jamoalar soni kengayishi sababli uchrashuvlar soni 64 tadan 104 tagacha ko‘paydi. Bu esa o‘z-o‘zidan sotuvga chiqarilgan o‘rindiqlar soni va chiptalar hajmi keskin ortishiga xizmat qildi.

Biroq mutaxassislarning fikricha, bunday katta foyda faqatgina o‘yinlar soniga bog‘liq emas. Daromadning hayratlanarli darajada oshishiga FIFA tomonidan joriy etilgan yangi tijoriy mexanizmlar ham sabab bo‘lgan.

Xususan, chiptalar narxi qat’iy belgilanmasdan, talab va taklif asosida o‘zgarib turadigan dinamik narxlash tizimi qo‘llanilgan. Bu usul chiptalarga bo‘lgan qiziqish yuqori bo‘lgan sari ularning narxi muntazam oshib borishini ta’minlagan.

Qayta sotish tizimi va muxlislar e’tirozi Tashkilot o‘zining rasmiy onlayn qayta sotish platformasi orqali amalga oshirilgan har bir bitimdan 30 foiz miqdorida komissiya undirishni yo‘lga qo‘ydi. Mazkur tizimda chipta egalari o‘z joylarini dastlabki bahosidan bir necha baravar qimmatroq narxda sotish imkoniga ega bo‘lgan.

Har bir bunday oldi-sotdi jarayonidan FIFAga kelib tushadigan foiz miqdori ham mos ravishda keskin oshib borgan. Shuni ta’kidlash joizki, federatsiyaning bunday keskin tijoriy siyosati va chiptalar narxining haddan tashqari ko‘tarilishi butun dunyodagi muxlislar uyushmalari tomonidan keskin tanqid qilindi.

Ko‘plab ishqibozlar futbolning ommaviyligi savdogarlik manfaatlaridan pastga tushib qolganidan norozilik bildirishgan. Shunga qaramay, qabul qilingan bahsli moliyaviy usullar 2026-yilgi Jahon chempionatini futbol tarixidagi eng daromadli sport loyihasiga aylantirdi.