AQSHda byurokratik to‘siqlar 92 gigavattlik energiya loyihalarini xavf ostida qoldirmoqda
AQSHning yangi ma’muriyati tomonidan joriy etilayotgan byurokratik to‘siqlar va litsenziyalash jarayonlarining murakkablashishi mamlakat energiya tizimiga 92 gigavattlik yangi quvvatlar qo‘shilishini xavf ostida qoldirmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Wood Mackenzie konsalting kompaniyasi hisobotiga ko‘ra, bu holat ayniqsa sun’iy intellekt ma’lumotlar markazlari tufayli elektr energiyasiga bo‘lgan talab keskin ortayotgan bir paytda jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.
Hozirning o‘zida federal yerlarda rejalashtirilgan 7 gigavattlik loyihalar bekor qilingan bo‘lsa, qo‘shimcha tekshiruvlar yana 12 gigavattlik federal va 80 gigavattlik xususiy loyihalarning to‘xtab qolishiga sabab bo‘lishi kutilmoqda. Mazkur jarayonlar energetika sohasidagi 121 milliard dollardan ortiq investitsiyalarni so‘roq ostida qoldirmoqda.
Bu esa global texnologik poygada yetakchilikka intilayotgan AQSH iqtisodiyoti uchun kutilmagan zarba bo‘lishi mumkin. Sun’iy intellekt va energiya tanqisligi muammosi So‘nggi yigirma yil ichida AQSHda elektr energiyasiga bo‘lgan talab deyarli o‘smagan edi, biroq ChatGPT va boshqa yirik til modellarining ommalashishi vaziyatni tubdan o‘zgartirdi.
BloombergNEF tahlilchilarining prognozlariga ko‘ra, 2035-yilga borib ma’lumotlar markazlarining energiya iste’moli qariyb uch baravarga oshadi. Bunday sharoitda yangi ishlab chiqarish quvvatlarini tarmoqqa ulashdagi har qanday kechikish tizimli inqirozga olib kelishi hech gap emas.
Vaziyatning murakkabligi shundaki, AQSHdagi eng yirik elektr tarmoqlari operatorlari so‘nggi to‘rt yil davomida yangi manbalarni tizimga ulashni sezilarli darajada sekinlashtirgan. Bu esa Apple, Google va Microsoft kabi texnologik gigantlarni o‘z ma’lumotlar markazlari uchun mustaqil elektr stansiyalarini qurish yo‘llarini izlashga majbur qilmoqda.
Aks holda, sun’iy intellekt infratuzilmasining kengayishi energiya yetishmovchiligi tufayli to‘xtab qolishi mumkin. Qayta tiklanuvchi energiya nishon ostida Wood Mackenzie ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda ishga tushirilgan yangi quvvatlarning qariyb 90 foizini quyosh, shamol va energiya saqlash tizimlari tashkil etgan.
Biroq, AQSH Ichki ishlar vaziri Doug Burgum tomonidan imzolangan yangi farmoyish aynan quyosh va shamol energetikasi loyihalarini ekologik jihatdan zararli deb topib, ularni cheklashni ko‘zda tutadi. Bu esa yashil energetika sektoridagi o‘sish sur’atlarini pasaytirishi tayin.
Qizig‘i shundaki, Doug Burgum avvalroq Shimoliy Dakota gubernatori bo‘lgan davrida shamol energetikasini faol qo‘llab-quvvatlagan va 2030-yilga kelib shtatni uglerod neytralligiga olib chiqishni maqsad qilgan edi. Endilikda federal darajadagi siyosatning o‘zgarishi Oregon, Alabama, Minnesota va Montana kabi shtatlardagi yirik loyihalarning taqdirini mavhumlashtirmoqda.
Xususan, xususiy botqoqliklar yaqinidagi quyosh stansiyalari va havo hududi qoidalariga to‘g‘ri kelmaydigan shamol fermalari eng ko‘p bosimga uchramoqda. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, AQSh hozirda ikkita muhim vaziyat o‘rtasida qolgan: biri sun’iy intellekt sanoatining rivojlanishi uchun ulkan energiya talabi, ikkinchisi esa bu talabni qondirish uchun zarur bo‘lgan loyihalarni amalga oshirishga qarshi yangi to‘siqlar.
Agar federal hukumat bu ikki yo‘nalishni muvozanatlashtira olsa, mamlakat energiya xavfsizligi va texnologik yetakchilikni bir vaqtning o‘zida ta’minlashi mumkin. Aks holda, energiya yetishmovchiligi nafaqat sun’iy intellekt sohasini, balki butun iqtisodiyotni sustlashtirishi aniq.
