Olimlar Yer sayyorasining salomatlik ko'rsatkichlari xavfli darajaga tushganini tasdiqladi
Oregon shtati universiteti mutaxassislari tomonidan oʻtkazilgan yangi ilmiy izlanishlar Yer sayyorasining salomatlik koʻrsatkichlari xavfli darajaga tushib qolganini tasdiqladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Dunyo miqyosida atmosferaga chiqarilayotgan zaharli gazlar miqdorini kamaytirish boʻyicha amalga oshirilayotgan ishlar kutilgan natijani bermayapti. Buning oqibatida iqlim barqarorligi jiddiy tarzda izdan chiqmoqda.
Olimlarning taʼkidlashicha, agar amaldagi iqtisodiy model oʻzgarmasdan qolsa, kelajakda tabiat hodisalarining keskinlashishi va turli ofatlar soni yanada ortadi. Tadqiqot mualliflari inson faoliyati tufayli yuzaga kelayotgan iqlim oʻzgarishlari Yerning koʻp million yillik tarixida qisqa davrni egallashini qayd etishdi.
Biroq ushbu jarayonning oqibatlari insoniyat tasavvur qilganidan koʻra murakkabroq va tizimli xususiyatga ega. Garchi issiqxona samarasi tushunchasi oʻn toʻqqizinchi asrdayoq maʼlum boʻlgan boʻlsa-da, faqat oʻtgan asrning saksoninchi yillariga kelibgina muzliklarning erishi va harorat koʻtarilishi global muammo sifatida eʼtirof etila boshlandi.
Soʻnggi yillarda dunyo boʻylab suv toshqinlari, oʻrmon yongʻinlari va anomal issiqlik toʻlqinlari kabi tabiiy ofatlar sezilarli darajada koʻpaydi. Maʼlumotlarga koʻra, oxirgi ikki yil ichida atmosferadagi issiqxona gazlari miqdori kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori nuqtaga yetgan.
Sayyora salomatligining asosiy belgilari hisoblangan Amazoniya oʻrmonlari va okeanlardagi marjon riflari ayni paytda ayanchli holatga kelib qolgan. Oʻrmonlarning kesilishi va okean suvining tarkibi oʻzgarishi global ekologik muvozanatga qaqshatqich zarba bermoqda.
Iqtisodiyotni uglerod chiqindilaridan tozalash va iqlimiy yechimlarga sarmoya kiritish jarayoni tezlashtirilmasa, tabiat uchun ortga qaytmas bosqich boshlanishi mumkin. Hatto butun dunyo boʻylab harakatlanish cheklangan pandemiya davri ham havoning ifloslanish darajasini sezilarli darajada pasaytira olmadi.
Bu esa muammoning naqadar chuqur ildiz otganini koʻrsatadi. Vaziyatni yaxshilash uchun olimlar qazib olinadigan yoqilgʻi turlaridan butunlay voz kechishni, tabiatni tiklash loyihalarini qoʻllab-quvvatlashni hamda sanoat infratuzilmasini tubdan yangilashni taklif qilmoqdalar.
Mazkur xulosalar odamlarni vahimaga solish uchun emas, balki mavjud xavf-xatarlarni toʻgʻri baholash va tizimli oʻzgarishlarni amalga oshirish uchun xizmat qilishi lozim. Agar hozirgi faoliyat tarzi oʻzgarmasa, Yerning hayotni taʼminlovchi tizimlari butunlay ishdan chiqishi hech gap emas.
