Olimlar Yer sayyorasining salomatlik ko‘rsatkichlari xavfli darajaga tushganini tasdiqladi
Oregon shtati universiteti mutaxassislari tomonidan o‘tkazilgan yangi ilmiy izlanishlar Yer sayyorasining salomatlik ko‘rsatkichlari xavfli darajaga tushib qolganini tasdiqladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Dunyo miqyosida atmosferaga chiqarilayotgan zaharli gazlar miqdorini kamaytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar kutilgan natijani bermayapti. Buning oqibatida iqlim barqarorligi jiddiy tarzda izdan chiqmoqda.
Olimlarning ta’kidlashicha, agar amaldagi iqtisodiy model o‘zgarmasdan qolsa, kelajakda tabiat hodisalarining keskinlashishi va turli ofatlar soni yanada ortadi. Tadqiqot mualliflari inson faoliyati tufayli yuzaga kelayotgan iqlim o‘zgarishlari Yerning ko‘p million yillik tarixida qisqa davrni egallashini qayd etishdi.
Biroq ushbu jarayonning oqibatlari insoniyat tasavvur qilganidan ko‘ra murakkabroq va tizimli xususiyatga ega. Garchi issiqxona samarasi tushunchasi o‘n to‘qqizinchi asrdayoq ma’lum bo‘lgan bo‘lsa-da, faqat o‘tgan asrning saksoninchi yillariga kelibgina muzliklarning erishi va harorat ko‘tarilishi global muammo sifatida e’tirof etila boshlandi.
So‘nggi yillarda dunyo bo‘ylab suv toshqinlari, o‘rmon yong‘inlari va anomal issiqlik to‘lqinlari kabi tabiiy ofatlar sezilarli darajada ko‘paydi. Ma’lumotlarga ko‘ra, oxirgi ikki yil ichida atmosferadagi issiqxona gazlari miqdori kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori nuqtaga yetgan.
Sayyora salomatligining asosiy belgilari hisoblangan Amazoniya o‘rmonlari va okeanlardagi marjon riflari ayni paytda ayanchli holatga kelib qolgan. O‘rmonlarning kesilishi va okean suvining tarkibi o‘zgarishi global ekologik muvozanatga qaqshatqich zarba bermoqda.
Iqtisodiyotni uglerod chiqindilaridan tozalash va iqlimiy yechimlarga sarmoya kiritish jarayoni tezlashtirilmasa, tabiat uchun ortga qaytmas bosqich boshlanishi mumkin. Hatto butun dunyo bo‘ylab harakatlanish cheklangan pandemiya davri ham havoning ifloslanish darajasini sezilarli darajada pasaytira olmadi.
Bu esa muammoning naqadar chuqur ildiz otganini ko‘rsatadi. Vaziyatni yaxshilash uchun olimlar qazib olinadigan yoqilg‘i turlaridan butunlay voz kechishni, tabiatni tiklash loyihalarini qo‘llab-quvvatlashni hamda sanoat infratuzilmasini tubdan yangilashni taklif qilmoqdalar.
Mazkur xulosalar odamlarni vahimaga solish uchun emas, balki mavjud xavf-xatarlarni to‘g‘ri baholash va tizimli o‘zgarishlarni amalga oshirish uchun xizmat qilishi lozim. Agar hozirgi faoliyat tarzi o‘zgarmasa, Yerning hayotni ta’minlovchi tizimlari butunlay ishdan chiqishi hech gap emas.
