Ampera startapi suniy intellekt uchun yadro reaktori modulini namoyish etdi
Suniy intellekt texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi butun dunyo bo‘ylab elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojning keskin ortishiga olib kelmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu global muammoni samarali hal etish maqsadida Ampera startapi o‘zining inqilobiy ishlanmasini ommaga taqdim etdi. Kompaniya uch o‘lchamli bosma texnologiyasi yordamida tayyorlangan, maxsus konteyner ko‘rinishidagi ilk to‘liq o‘lchamli yadro reaktori modulini namoyish qildi.
Mazkur qurilma kelajakda suniy intellekt ma’lumotlar markazlarini uzluksiz va tabiatga zarar yetkazmaydigan toza energiya bilan ta’minlashi kutilmoqda. Ampera tomonidan ishlab chiqilgan ushbu reaktor subkritik va qattiq jismli tuzilishga asoslangan.
Loyihaning o‘ziga xos jihati shundaki, u an’anaviy uran o‘rniga toriy yoqilg‘isidan foydalanadi. Toriy moddasi urandan farqli o‘laroq, o‘z-o‘zidan bo‘linish xususiyatiga ega emas va zanjirli reaksiyani boshlash uchun tashqi neytron manbasini talab qiladi.
Bu holat yadroviy xavfsizlikni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqib, nazorat qilib bo‘lmaydigan portlash yoki halokatli reaksiyalar xavfini deyarli yo‘qqa chiqaradi. Reaktorning subkritik ish tartibi shuni anglatadiki, tizim tashqi turtkisiz faoliyatini davom ettira olmaydi.
Ya’ni, biron-bir favqulodda vaziyat yuzaga kelib, tashqi quvvat uzilishi bilan yadroviy reaksiya o‘z-o‘zidan to‘xtaydi. Bundan tashqari, qurilmaning faol qismida harakatlanuvchi bo‘laklarning yo‘qligi uning ishonchliligini sezilarli darajada oshiradi.
Bu esa uzoq muddatli mustaqil foydalanish davrida texnik xizmat ko‘rsatish jarayonlarini ancha soddalashtiradi. Ampera muhandislarining ta’kidlashicha, reaktor modullari zavod sharoitida ommaviy ishlab chiqarishga mo‘ljallangan.
Ularni standart yuk konteynerlarida dunyoning istalgan nuqtasiga osonlik bilan tashish mumkin. Bunday yondashuv energiya tizimlarini loyihalashtirishda yuqori darajadagi qulaylikni ta’minlaydi.
Zarurat tug‘ilganda, bir nechta modullarni o‘zaro birlashtirib, umumiy quvvatni oshirish yoki ularni gibrid energiya majmualari tarkibiga kiritish imkoniyati mavjud. Kompaniya hisob-kitoblariga ko‘ra, to‘liq quvvatda ishlaydigan bitta qurilma taxminan o‘ttiz megavatt elektr energiyasi ishlab chiqarishga qodir.
Bunda o‘ta kritik holatdagi karbonat angidrid gaziga asoslangan yopiq aylanish tizimidan foydalaniladi. Bunday katta quvvat nafaqat yirik server markazlarini, balki mudofaa ob’yektlari, sanoat korxonalari, dengiz transporti va chekka hududlardagi aholi punktlarini ham energiya bilan ta’minlashi mumkin.
Hozircha Ampera kompaniyasi faqat muhandislik modulini namoyish etdi. Reaktorning amalda to‘liq ishga tushirilgani yoki elektr energiyasi ishlab chiqara boshlagani haqida rasmiy ma’lumotlar hali mavjud emas.
Shuningdek, loyihaning tijoriy maqsadlarda foydalanishga topshirilish muddatlari ham hozircha ochiqlanmagan. Shunga qaramay, zamonaviy bosma usullar va modulli yadro texnologiyalarining uyg‘unlashuvi energetika sohasida, ayniqsa yuqori texnologiyali infratuzilmalar uchun yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
O‘zbekiston kabi jadal sanoatlashayotgan va raqamli iqtisodiyotga o‘tayotgan mamlakatlar uchun ham bunday ixcham energiya manbalari kelajakda katta ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.
