AQSH atom energetikasi sohasidagi xavfsizlik qoidalarini qayta ko'rib chiqmoqda
Amerika Qoʻshma Shtatlari Yadroviy tartibga solish komissiyasi atom energetikasi sohasida oʻn yilliklar davomida amal qilib kelgan xavfsizlik mezonlarini qayta koʻrib chiqish tashabbusi bilan chiqdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur yangilanish doirasida radiatsiya taʼsirini imkon qadar past darajada saqlashni koʻzda tutuvchi asosiy tamoyildan voz kechish rejalashtirilmoqda. Ushbu oʻzgarish soha mutaxassislari va atrof-muhit muhofazachilari oʻrtasida jiddiy bahslarga sabab boʻlmoqda.
Chunki mazkur qoida atom elektr stansiyalari xavfsizligini taʼminlashning poydevori hisoblanadi. Soha nashrlarining maʼlumotlariga koʻra, komissiya ushbu qarorni tartibga solish jarayonidagi ortiqcha murakkabliklarni bartaraf etish istagi bilan izohlamoqda.
Amaldagi tartibga muvofiq, atom elektr stansiyasi operatorlari radiatsiya darajasi belgilangan meʼyordan past boʻlsa ham, uni yanada kamaytirish choralarini koʻrishga majbur edi. Yangi taklif esa ushbu majburiyatni bekor qilib, masʼullarga faqat belgilangan yuqori chegaradan oshmaslik talabini qoldirishi mumkin.
Xavfsizlik standartlarining oʻzgarishi yuzasidan turli qarashlar mavjud. Xususan, Xavotirga tushgan olimlar ittifoqi vakillari bunday qadam yadroviy obektlarni boshqarish sifatining pasayishiga olib kelishidan ogohlantirmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, xavfsizlik tamoyillarining yumshatilishi ish jarayonida masʼuliyatning susayishiga hamda ishchilar va aholi uchun nurlanish xavfining ortishiga sabab boʻlishi mumkin. Shu bilan birga, komissiya oʻtgan asrning yetmishinchi yillarida qabul qilingan Milliy ekologik siyosat toʻgʻrisidagi qonunni ijro etish tartibini ham oʻzgartirishni koʻzlamoqda.
Taklif etilayotgan yangiliklar yadroviy obektlarni qurish va ishga tushirishdan oldin oʻtkaziladigan ekologik tekshiruvlar hajmini sezilarli darajada qisqartirishni nazarda tutadi. Bu esa jamoatchilikning bunday yirik loyihalarni muhokama qilishdagi ishtirokini cheklab qoʻyishi ehtimoldan xoli emas.
Bundan tashqari, yadroviy tartibga solish organi atom obektlarining atrof-muhitga taʼsirini baholashda shovqin, chang va atmosferaga chiqariladigan chiqindilar kabi omillarni tekshirishdan voz kechishni taklif qilmoqda. Xalqaro nashrlarning xabar berishicha, yangi qoidalar hatto baʼzi amaldagi va yangi qurilayotgan reaktorlarni muntazam tekshiruvlarning bir qismidan ozod qilishi kutilmoqda.
Mazkur oʻzgarishlar mamlakat Energetika vazirligi soha xodimlari uchun radiatsiya cheklovlarini qayta koʻrib chiqishni boshlaganidan soʻng eʼlon qilindi. Hukumat bu qadamlarni yadroviy loyihalarni amalga oshirishni soddalashtirish va mamlakatda atom energetikasini kengaytirish strategiyasining bir qismi sifatida taqdim etmoqda.
Biroq, tanqidchilar iqtisodiy manfaatlar yoʻlida xavfsizlik mezonlaridan voz kechish uzoq muddatda ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkinligidan xavotir bildirmoqda.
