Xitoylik olimlar asteroidlardan himoyalanishning yangi va samarali usulini topdi
Xitoylik olimlar Yer sayyorasiga xavf solishi mumkin boʻlgan yirik asteroidlardan himoyalanishning yangi va yuqori samarali usulini taklif etishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Tadqiqot natijalariga koʻra, osmon jismini yoʻq qilish yoki uning harakat yoʻnalishini oʻzgartirish uchun yadro zaryadini asteroid yuzasida emas, balki uning ichki qismida portlatish eng maqbul yechim hisoblanadi. Xitoy raketa-kosmik texnologiyalari akademiyasi mutaxassislari tomonidan oʻtkazilgan kompyuter modellashtirish ishlari shuni koʻrsatdiki, ushbu usul avvalgi texnologiyalarga qaraganda oʻnlab marotaba samaraliroqdir.
Yadro portlashining yangi mexanizmi Mutaxassislarning fikricha, xavfli osmon jismini zararsizlantirish ikki bosqichda amalga oshirilishi lozim. Dastlab asteroid yuzasida chuqur oʻyiq hosil qilinadi, soʻngra yadro quroli aynan oʻsha joyga oʻrnatiladi.
Mazkur yondashuv yadro zaryadini yuqori tezlikda asteroidga shunchaki urishga urinishdan koʻra ancha ishonchli va muhandislik jihatidan amalga oshirish osonroq boʻlgan usuldir. Hisob-kitoblar shuni koʻrsatadiki, diametri taxminan 100 metr boʻlgan asteroidni butunlay parchalab tashlash uchun quvvati 3 megatonnaga teng portlash zarur.
Bu taxminan 200 ta atom bombasining kuchiga teng demakdir. Agar osmon jismining hajmi 50 metr atrofida boʻlsa, 300 kilotonnalik zaryad kifoya qiladi.
Olimlarning taʼkidlashicha, eng yuqori natijaga zaryad taxminan 30 metr chuqurlikka joylashtirilganda erishiladi. Global xavfsizlik va kelajakdagi vazifalar Tadqiqot natijalari hatto diametri 1 kilometr boʻlgan ulkan asteroidlar uchun ham ushbu usul samarali ekanini isbotladi.
Bunday portlash jism tezligini soniyasiga 30 santimetrga oʻzgartirish imkonini beradi. Taqqoslash uchun, AQShning NASA agentligi tomonidan 2022-yilda oʻtkazilgan DART sinovida kosmik apparatning toʻqnashuvi asteroid tezligini soniyasiga atigi 2,7 millimetrga oʻzgartira olgan edi.
Demak, yangi usul avvalgisidan taxminan 110 barobar kuchliroq taʼsir koʻrsatadi. Yangi uslub energiyaning asosiy qismini bevosita jismga yoʻnaltirish imkonini beradi, bu esa uni vayron qilish yoki yoʻnalishini oʻzgartirish samaradorligini keskin oshiradi.
Biroq mutaxassislar bunday himoya choralari faqat xavfli asteroidlar oʻz vaqtida aniqlangandagina foyda berishini taʼkidlamoqda. Missiyani muvaffaqiyatli bajarish uchun maxsus kosmik qurilmalar yaratish, ularni ogʻir raketa-tashuvchilar yordamida fazoga chiqarish va tegishli infratuzilmani tayyorlash talab etiladi.
Ushbu ilmiy izlanish kelajakda Yer yuzini koinotdagi kutilmagan xavflardan himoya qilish borasida muhim poydevor boʻlib xizmat qiladi.
