Xitoyning LightSpy josuslik dasturi dunyo bo'ylab kiberhujumlarni kengaytirdi
Xitoy bilan aloqadorlikda gumon qilinayotgan LightSpy josuslik dasturi o‘zining tarqalish ko‘lamini sezilarli darajada kengaytirib, AQSh va Yevropa davlatlarini ham o‘z ichiga olgan 13 ta mamlakatdagi foydalanuvchilarni nishonga olmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mutaxassislarning aniqlashicha, ushbu xavfli dasturiy ta’minot nafaqat shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash, balki zararlangan qurilmalarni masofadan turib butunlay ishdan chiqarish imkoniyatiga ham ega. Dastlab 2018-yilda aniqlangan ushbu tahdid vaqt o‘tishi bilan takomillashib, hukumatlar, yirik korporatsiyalar va harbiy tuzilmalarga xizmat ko‘rsatuvchi murakkab kiberjosuslik platformasiga aylangan.
Bugungi kunda u turli operatsion tizimlar va hatto tarmoq uskunalariga hujum qilish orqali global axborot xavfsizligiga jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Kiberxavfsizlik sohasida faoliyat yurituvchi Arctic Wolf kompaniyasi tadqiqotchilarining ma’lumotlariga ko‘ra, LightSpy dastlab Xitoy davlati ko‘magidagi guruhlar bilan bog‘langan edi.
Biroq hozirda u o‘z mijozlari uchun maxsus brending, to‘lov tizimlari va reklama xizmatlarini taklif qiluvchi tijoriy josuslik platformasi sifatida shakllangan. Bu shuni anglatadiki, kiberhujum vositalari endilikda nafaqat maxfiy xizmatlar, balki xususiy sektor vakillari uchun ham ochiq bozorga aylangan.
Keng qamrovli hujumlar va yangi nishonlar LightSpy modulli tuzilishga ega bo‘lib, u tajovuzkorlarga smartfonlar, Apple mahsulotlari, Linux serverlari hamda Windows boshqaruvidagi shaxsiy kompyuterlarga kirish imkonini beradi. Tizimdagi zaifliklardan foydalangan holda, dastur foydalanuvchining aniq joylashuv koordinatalarini, shaxsiy yozishmalarini, ekran tasvirlarini va saqlangan maxfiy parollarini o‘g‘irlashi mumkin.
Bu esa shaxsiy daxlsizlikning butunlay buzilishiga olib keladi. Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, mazkur dasturiy ta’minot kodi buzib kirilgan qurilmadagi barcha ma’lumotlarni masofadan turib o‘chirib tashlash va tizimni yo‘q qilish funksiyasiga ham ega.
Eng xavotirli jihati shundaki, LightSpy tarixda ilk bor router, ya’ni tarmoq yo‘naltirgichlarini ham zararlagani qayd etildi. Tarmoq uskunasini nazorat qilish orqali xakerlar shu tarmoqqa ulangan boshqa barcha qurilmalarga osonlik bilan kirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Zararlangan routerlarning ayrimlari NATOga a’zo davlatlarning infratuzilmasiga tegishli ekani aniqlangan. Tergov va fosh etilish jarayoni O‘tkazilgan surishtiruvlar natijasida LightSpy butun dunyo bo‘ylab kamida 117 ta serverdan iborat keng tarmoqni boshqarib kelayotgani ma’lum bo‘ldi.
Mutaxassislar ushbu noqonuniy faoliyatni Xitoydagi pudratchi kompaniyalardan biri bilan bog‘lashga muvaffaq bo‘lishdi. Qiziqarli jihati shundaki, kiberjosuslik guruhining fosh etilishiga oddiy ehtiyotsizlik sabab bo‘lgan.
Operatorlardan biri administrator panelidan foydalangan holda o‘zining haqiqiy ismi va ish joyi manzili bilan oziq-ovqat buyurtma qilgani uning shaxsini aniqlash imkonini bergan. Mazkur holat zamonaviy dunyoda kiberjosuslik nafaqat davlatlararo siyosiy qurol, balki daromadli tijorat sohasiga aylanib borayotganini tasdiqlaydi.
Mutaxassislar foydalanuvchilarga doimiy ravishda dasturiy ta’minotlarni yangilab borishni, murakkab parollardan foydalanishni va tarmoq xavfsizligi choralarini kuchaytirishni qat’iy tavsiya qilmoqdalar. Axborot texnologiyalari rivojlangani sayin, kiberxavfsizlik qoidalariga rioya qilish har bir foydalanuvchi uchun hayotiy zaruriyatga aylanmoqda.
