Xitoyning «Yaogan-50» sun'iy yo'ldoshi koinotda o'nlab bo'laklarga bo'linib ketdi
Koinotda navbatdagi yirik texnogen hodisa yuz berdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Joriy yilning mart oyida orbitaga chiqarilgan Xitoyning Yaogan-50 (02) rusumli suniy yoldoshi noma lum sabablarga kora kamida 43 ta bolakka bolinib ketdi. Ushbu hodisa sayyoramiz atrofidagi orbitada kosmik chiqindilar miqdori keskin ortib borayotganini yana bir bor tasdiqladi.
Mazkur apparatning parchalanishi AQSh Kosmik kuchlarining maxsus mudofaa bolinmasi tomonidan rasman qayd etildi va katalogga kiritildi. Mutaxassislar halokatga dvigatel tizimidagi nosozlik, akkumulyator portlashi yoki boshqa biror obyekt bilan toqnashuv sabab bolganini taxmin qilmoqdalar.
Noodatiy orbita va uning oqibatlari Mazkur qurilma 15-mart kuni Tayyuan kosmodromidan Long March 6A raketasi yordamida noyob hisoblangan retrograd orbitaga uchirilgan edi. Bunday orbitaning oziga xosligi shundaki, suniy yoldosh Yerning oz oqi atrofida aylanish yonalishiga qarshi harakatlanadi.
Garchi bu usul katta energiya sarfini talab qilsa-da, apparatga Yer yuzasini, xususan, Xitoy hududini tez-tez va batafsil kuzatish imkoniyatini berardi. Hozirda halokat natijasida hosil bolgan bolaklar 600 dan 1100 kilometrgacha bolgan balandliklarda sochilib ketgan.
Ushbu hududda atmosfera qarshiligi juda past bolgani bois, chiqindilar koinotda onlab yillar davomida saqlanib qolishi va boshqa kosmik apparatlar uchun doimiy xavf tugdirishi mumkin. Xitoy tomoni hozircha hodisa yuzasidan rasmiy bayonot bermadi, biroq mamlakatning koinotni kuzatish xizmatlari ham mazkur parchalanishni fiksatsiya qilgan.
Rasmiy Pekin Yaogan turkumidagi suniy yoldoshlarni qishloq xojaligi va tabiiy ofatlarni monitoring qilish uchun mo ljallangan deb atasa-da, xalqaro tahlilchilar ularning harbiy razvedka maqsadlarida ham qollanilishini taxmin qilishadi. Har qanday holatda ham, bunday yirik obyektning parchalanishi orbitadagi xavfsizlikka salbiy tasir korsatmay qolmaydi.
Kosmik chiqindilarning global xavfi Koinotdagi chiqindilar muammosi bugungi kunda alohida avariyalar doirasidan chiqib, global inqiroz darajasiga yetdi. Mutaxassislar orbitada olchami 10 santimetrdan katta bolgan 54 000 ga yaqin obyektni doimiy kuzatib boradilar.
Achinarlisi shundaki, ularning atigi 9300 tasi amaldagi, ishlayotgan apparatlardir. Qolgan barcha qismlar foydasiz metall parchalari va ishdan chiqqan qurilmalardan iborat.
Kichikroq hajmdagi zarrachalar bilan bog liq vaziyat yanada murakkab. Orbitada 1 dan 10 santimetrgacha bolgan 1,2 milliondan ortiq fragment mavjud.
Olchami 1 millimetrdan 1 santimetrgacha bolgan mayda zarrachalar soni esa 140 milliondan oshadi. Koinotdagi yuqori tezlikda harakatlanadigan hatto eng kichik zarra ham ishlayotgan suniy yoldosh yoki xalqaro kosmik stansiyaga toqnashsa, halokatli natijalarga olib kelishi mumkin.
Shu sababli, har bir yangi parchalanish hodisasi insoniyatning koinotni ozlashtirish istiqbollariga jiddiy tosiq bolib qolaveradi.
