O‘zbekistonda 15 million foydalanuvchining shaxsiy ma’lumotlari tarmoqqa sizib chiqdi
2025-yil davomida va 2026-yilning dastlabki olti oyida O‘zbekistondagi korxonalar hamda davlat idoralari axborot tizimlaridan qariyb 15 million qator shaxsiy ma’lumotlar ochiq tarmoqqa sizib chiqqan. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu ko‘rsatkich bilan mamlakatimiz Markaziy Osiyo mintaqasida kiberxavfsizlik bo‘yicha Tojikiston va Qozog‘istondan keyin uchinchi o‘rinni egalladi. F6 kompaniyasining 2025–2026-yillarga mo‘ljallangan kiberxavf manzarasi bo‘yicha hisobotida keltirilishicha, mazkur davrda dunyo miqyosida 164 ta yirik ma’lumotlar bazasining o‘g‘irlanishi holati kuzatilgan bo‘lib, buning oqibatida 600 milliondan ortiq foydalanuvchining shaxsiy yozuvlari zarar ko‘rgan.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘g‘irlangan ma’lumotlar bazalarining 91 tasi xakerlik forumlari va Telegram kanallarida barcha uchun bepul foydalanishga joylashtirilgan. Qolgan 73 ta baza esa yashirin bozorlarda sotuvga chiqarilgan.
Markaziy Osiyo davlatlari bo‘yicha umumiy hisobda 257 million qator ma’lumot tarqalib ketgan bo‘lib, mintaqadagi eng yomon ko‘rsatkich Tojikistonda qayd etildi. Ushbu qo‘shni davlat hisobiga mintaqaviy umumiy hajmning 84 foizi, ya’ni 217 millionga yaqin ma’lumot qatori to‘g‘ri kelmoqda.
Mintaqaviy ko‘rsatkichlar va sohalar tahlili Qozog‘istonda taxminan 25 million qator ma’lumot sizib chiqqan bo‘lib, bu mintaqaviy hajmning 10 foizini tashkil etadi. O‘zbekiston esa 15 million qator bilan mintaqadagi umumiy hajmning 6 foiziga ega bo‘ldi.
Shuni ta’kidlash joizki, ma’lumotlarning umumiy hajmi bo‘yicha O‘zbekiston uchinchi o‘rinda bo‘lsa-da, axborot sizib chiqishi holatlari soni bo‘yicha ikkinchi o‘rinni egallagan. Mintaqadagi barcha e’lon qilingan o‘g‘irlangan ma’lumotlarning 57 foizi Qozog‘istonga, 29 foizi O‘zbekistonga va 14 foizi Tojikistonga tegishli ekani aniqlangan.
Sizib chiqqan ma’lumotlarning asosiy qismi davlat tashkilotlari faoliyati bilan bog‘liqdir. Xususan, davlat sektoridagi ma’lumotlar umumiy hajmning 96 foizini tashkil etgan.
Bunday yuqori ko‘rsatkich shakllanishiga Tojikiston davlat idoralaridan birida yuz bergan yirik hajmdagi ma’lumotlar o‘g‘irlanishi sabab bo‘lgan. Ta’lim sohasining ulushi esa 3 foizni tashkil etib, bunda Qozog‘istondagi ta’lim platformalaridan sizib chiqqan qariyb 8,5 millionta foydalanuvchi yozuvi asosiy rol o‘ynagan.
Kiberxavfsizlikdagi asosiy tahdidlar Sohalar kesimida o‘g‘irlangan bazalar soni tahlil qilinganda, davlat sektori 43 foiz, ta’lim sohasi 29 foiz va moliya sektori 28 foiz ulushga ega bo‘ldi. Bu raqamlar kiberjinoyatchilarning asosiy e’tibori fuqarolarning shaxsiy va moliyaviy ma’lumotlariga qaratilganini ko‘rsatadi.
Mutaxassislarning fikricha, bunday holatlar fuqarolar uchun jiddiy xavf tug‘diradi, chunki bitta yozuvning o‘zida insonning ismi-sharifi, elektron pochta manzili, pasport ma’lumotlari, shuningdek, turli xizmatlardagi login va parollari bo‘lishi mumkin. Ushbu ma’lumotlarning jinoyatchilar qo‘liga tushishi kelgusida firibgarlik, shaxsni o‘g‘irlash yoki bank hisob raqamlariga ruxsatsiz kirish kabi noqonuniy harakatlarga yo‘l ochadi.
Shu sababli, axborot tizimlarini himoya qilish, ma’lumotlarni shifrlash va kiberxavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya qilish bugungi kunda davlat va xususiy sektor uchun eng ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda.
