Oy bazalarida to'rt turdagi ekin yetishtirish rejalashtirilmoqda
Kelajakda barpo etilishi kutilayotgan kosmik stansiyalar va Oy bazalarida inson hayoti uchun zarur bo‘lgan to‘rt turdagi asosiy qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish rejalashtirilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu loyiha uzoq muddatli fazoviy parvozlar va boshqa sayyoralarda yashash davomida astronavtlarni oziq-ovqat bilan mustaqil ta’minlash imkoniyatini yaratadi. Tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, Oy sharoitida bug‘doy, shirin qalampir, pomidor hamda turli xil ko‘katlarni o‘stirish eng maqbul yechim sifatida ko‘rilmoqda.
Rossiya Fanlar akademiyasi Tibbiy-biologik muammolar instituti olimlarining ta’kidlashicha, kosmos sharoitida o‘simliklarni parvarish qilish o‘ziga xos murakkabliklarga ega. Koinot muhitiga moslashadigan ekinlar nafaqat og‘ir sharoitlarga, balki vaznsizlik va yuqori radiatsiyaga ham bardosh berishi lozim.
Shu bilan birga, kosmik kemalardagi cheklangan maydon sababli, o‘simliklar ma’lum o‘lcham kabi qat’iy fizik parametrlarga mos kelishi talab etiladi. O‘simliklarni saralash va sinov jarayonlari Loyiha doirasida olimlar turli navdagi pomidor urug‘larini sinovdan o‘tkazdilar.
Xususan, "Pinnokio", "Groshik", "Donetskiy" va "Bichye serdse" kabi navlar tadqiqot obyekti sifatida tanlab olindi. Ushbu urug‘lar maxsus biosun’iy yo‘ldosh bortida koinotga yuborilib, u yerdagi ekstremal omillarning ta’siri o‘rganildi.
Yerga qaytib kelgan urug‘lar nazoratdagi namunalar bilan birgalikda undirib ko‘rildi. Olimlar vaznsizlik, keskin harorat o‘zgarishlari hamda kosmik nurlanishning o‘simlik rivojlanishiga ta’sirini diqqat bilan tahlil qildilar.
Dastlabki tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, koinotda bo‘lib qaytgan pomidor urug‘lari o‘zlarining asosiy biokimyoviy xususiyatlarini to‘liq saqlab qolgan. Genetik o‘zgarishlar va kelajakdagi rejalar Shunga qaramay, chuqurroq tahlillar davomida olimlar molekulyar darajada ayrim o‘zgarishlar sodir bo‘lganini aniqladilar.
Kosmik nurlanish va og‘ir muhit ta’siri o‘simliklarning ichki tuzilishiga ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatgan. Mutaxassislarning fikricha, kelgusida ushbu urug‘larning genetik apparatida ham o‘zgarishlar yuzaga kelishi ehtimoldan xoli emas.
Hozirda mutaxassislar ushbu o‘zgarishlarning keyingi bo‘g‘inlardagi ta’sirini o‘rganishda davom etmoqdalar. Bunday fundamental tadqiqotlar insoniyatning boshqa sayyoralarni o‘zlashtirishi va koinotda muxtor ekotizimlarni yaratishi uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
Kelajakda bu kabi tajribalar nafaqat oziq-ovqat xavfsizligini, balki kosmik stansiyalarda kislorod almashinuvini yaxshilashga ham yordam beradi.
