Rim lagerlari: Germaniyada tarixiy chegara kengaygani aniqlandi
Germaniyaning Saksoniya-Anxalt hududida arxeologlar Rim imperiyasiga tegishli qadimiy harbiy lagerlarni aniqlashdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu topilma 2023-yil 15-yanvarda rasman e’lon qilindi va tarixchilar tomonidan "arxeologik sensatsiya" sifatida baholandi. Chunki bunday lagerlarning mavjudligi ilgari bu hududlar Rim imperiyasi uchun yetib bo‘lmas masofa sifatida qabul qilingan edi.
Tadqiqotlar natijasida Aken, Trabis va Dersxaym atrofida joylashgan lagerlar Rim imperiyasining Germaniya ichkarisidagi eng chekka harbiy istehkomlari ekani ma’lum bo‘ldi. Ilgari rimliklarning Tevtoburg o‘rmonidagi mag‘lubiyatidan keyin Elba daryosigacha yetib bormaganligi taxmin qilingan edi.
Ammo bu topilmalar bu fikrni inkor etadi. Ushbu kashfiyotda zamonaviy texnologiyalar va havaskor arxeologlar muhim rol o‘ynadi.
2020–2024-yillarda ikki nafar havaskor arxeolog sun’iy yo‘ldosh tasvirlari orqali yer ostidagi tuzilmalarni aniqlashgan. Keyinchalik qazish ishlari davomida 1500 dan ortiq ashyolar, jumladan temir qurollar, fibulalar va qadimiy tangalar topildi.
Ayniqsa, imperator Karakalla davriga oid kumush tanga lagerning aniq davrini belgilashga yordam berdi. Topilmalar Rim qo‘shinlarining milodiy III asr boshlarida, xususan, 213-yilda imperator Karakalla va 235–236-yillarda Maksimin I Frakiyalik davrida german qabilalariga qarshi amalga oshirilgan yurishlar bilan bog‘liqligini ko‘rsatmoqda.
Ilgari Rim qo‘shinlarining bu hududlarda faqat mudofaa bilan cheklanganligi taxmin qilinardi. Ammo Saksoniya-Anxaltdagi bu lagerlar Rim armiyasining Germaniya ichkarisigacha kirib borganini va Elba daryosi bo‘yida strategik nazorat o‘rnatishga uringanini tasdiqlovchi moddiy dalillardir.
Milodiy III asrda nemis hududlarida yangi va kuchli qabilalar ittifoqining paydo bo‘lishi Rim imperiyasi uchun katta tahdid tug‘dirgan. Arxeologlarning fikricha, bu lagerlar aynan shu xavfni jilovlash va imperiya chegaralarini himoya qilish maqsadida barpo etilgan vaqtinchalik istehkomlar bo‘lgan.
Yozma manbalarda qayd etilmagan bu voqealar endilikda arxeologik topilmalar orqali tarixning yangi sahifalarini ochmoqda. Sizningcha, Rim imperiyasining Elba daryosi bo‘yidagi bu lagerlari doimiy shaharlarga aylanishiga nima sabab bo‘lgan bo‘lishi mumkin?
