Tramp nutqi: BBC ko‘plab da’volarni rad etdi
AQSh sobiq prezidenti Donald Trampning Davosda qilgan nutqi dunyo jamoatchiligi va ommaviy axborot vositalarida katta e’tibor qozondi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Uning chiqishi davomida turli masalalar, jumladan, Grenlandiya, NATO, Xitoydagi energetika, Yevropa siyosati va AQShga jalb qilinayotgan investitsiyalar haqida keskin fikrlar bildirildi. Ammo BBC Verify faktlarni tekshirish xizmati Trampning bayonotlarini tahlil qilib, ulardan ko‘plari haqiqatga mos kelmasligini aniqladi.
Tramp nutqida Grenlandiya masalasini tilga olib, AQSh bu hududni Ikkinchi jahon urushidan so‘ng Daniyaga "qaytarganini" aytdi. Biroq tarixiy hujjatlar shuni ko‘rsatadiki, Grenlandiya hech qachon AQSh hududi bo‘lmagan.
1933 yilda xalqaro sud orol Daniyaga tegishli ekanini tasdiqlagan, 1941 yilgi AQSh-Daniya kelishuvi esa faqatgina orolni natsistlardan himoya qilishni maqsad qilgan. NATO masalasida ham Trampning bayonotlari haqiqatdan yiroq bo‘lib chiqdi.
U AQSh alyans mudofaa xarajatlarining deyarli 100 foizini qoplayotganini ta’kidladi. Aslida esa bu ko‘rsatkich 60-70 foizni tashkil etadi.
Shuningdek, u "AQSh NATOdan hech narsa olmagan" deb aytgan, ammo 2001 yil 11 sentyabr voqealaridan keyin NATOning 5-moddasi aynan AQSh manfaatlarini himoya qilish uchun ishga tushirilgani ma’lum. Xitoyga doir tanqidlar ham haqiqatga to‘g‘ri kelmadi.
Tramp bu mamlakatda shamol elektr stansiyalari yo‘qligini aytdi, lekin Xitoy dunyodagi eng yirik shamol energiyasi ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Masalan, 2024 yilning o‘zida Xitoy AQShdan ikki baravar ko‘proq shamol energiyasi ishlab chiqargan.
Buyuk Britaniya haqida aytilgan "neft daromadining 92 foizi davlatga o‘tadi" degan fikr ham noto‘g‘ri bo‘lib chiqdi. Aslida, bu ko‘rsatkich 78 foizni tashkil etadi va foydadan olinadi, daromaddan emas.
Shuningdek, Tramp AQSh iqtisodiyotiga 18 trillion dollar investitsiya kiritilganini aytdi. Biroq rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 9,6 trillion dollarni tashkil etadi.
Mutaxassislar Tramp keltirgan raqamlarga hali amalga oshishi noaniq bo‘lgan va’dalar ham qo‘shib yuborilganini qayd etishdi. Xulosa qilib aytganda, Trampning nutqi siyosiy jihatdan e’tiborli bo‘lsa-da, faktlarga asoslanmagan da’volari jiddiy savollarni keltirib chiqardi.
BBC Verify tahlili shuni ko‘rsatadiki, global masalalarda aniq va ishonchli ma’lumotlar hal qiluvchi ahamiyatga ega.
