Olimlar 3,2 milliard yillik fermentni tiklashdi
Viskonsin-Medison universiteti olimlari insoniyat tarixidagi muhim ilmiy yutuqqa erishishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ular 3,2 milliard yil avval mavjud bo‘lgan eng qadimiy fermentni laboratoriya sharoitida qayta tiklashga muvaffaq bo‘lishdi. Ushbu tadqiqot natijalari "Nature Communications" jurnalida chop etildi va Yerda hayot qanday paydo bo‘lgani haqida yangi bilimlarni kashf etdi.
Tadqiqotning asosida nitrogenaza fermenti turadi. Ushbu ferment atmosferadagi azotni tirik organizmlar uchun qulay shaklga aylantiradi.
Professor Betul Kacharning so‘zlariga ko‘ra, aynan shu ferment biosferaning shakllanishi va hayotning rivojlanishi uchun asosiy ahamiyatga ega bo‘lgan. Olimlar fermentni tiklashda "teskari evolyutsiya" usulini qo‘llashdi.
Ular zamonaviy nitrogenazalarning tuzilishini o‘rganib, uning qadimgi shaklini modellashtirishdi va bu modelni bakteriyalar genomiga joylashtirishdi. Ushbu jarayon 3 milliard yil avvalgi hayot sharoitlarini jonlantirish imkonini berdi.
Qadimgi davrda Yer atmosferasi kislorodsiz bo‘lib, metan va karbonat angidridga boy edi. Tajriba bu sharoitda hayot qanday omon qolganini ko‘rsatdi.
Fermentlarning tog‘ jinslarida qoldirgan izotop signaturalari o‘rganilib, hayotning kimyoviy izlari aniqlandi. Eng qiziqarli jihati shundaki, qadimgi nitrogenaza va zamonaviy nitrogenaza o‘rtasida DNK tuzilishida katta farqlar mavjud bo‘lsa ham, ularning azotni o‘zlashtirish mexanizmi milliardlab yillar davomida deyarli o‘zgarishsiz qolgan.
Bu esa hayotning barqarorligini tasdiqlaydi. Ushbu kashfiyot nafaqat Yer tarixiga oid bilimlarni boyitadi, balki boshqa sayyoralarda hayot izlarini qidirishda ham yangi imkoniyatlar yaratadi.
Olimlar endilikda kosmik izlanishlarda qadimiy biosignaturalardan foydalanishlari mumkin. Sizningcha, boshqa sayyoralarda hayot izlarini qidirishda kimyoviy belgilar eng ishonchli usulmi yoki jonli mavjudotlarni topish ehtimoli realroqmi?
